Edmund Burke ve Muhafazakarlık - Hande Nur Güneş

Felsefe tarihinin önemli figürlerinden biri olan Edmund Burke 1729 yılında davavekili bir babanın oğlu olarak doğdu. Babası Protestan iken annesi Katolik’ti. Burke babası gibi Protestan olarak yetişirken kız kardeşi ise annesi gibi Katolik olarak büyüdü.

1744 yılında doğduğu yer olan Dublin’de Trinity College’a giren Burke, 1750 yılında ise hukuk eğitimi almak üzere Londra’ya gitti. Fakat Burke gidişinden çok kısa bir süre sonra buradaki derslerine karşı ilgisini kaybetti ve okuldaki öğreniminden uzaklaştı. Avrupa’yı gezdi ve Londra’da yaşamını sürdürmeye karar verdi. Bu dönemde edebiyata ilgi duymaya başlayan Burke, siyasi kariyer yapmaya odaklandı.

Burke için bu yıllar çok verimli geçti. 1756 yılında İlk önemli yapıtı olan Vindication of Natural Policy (Doğal Toplumun Doğrulanması)’i bu dönemde yazdı. Kendinden önceki kuşağın bulanık akılcılığına tepki olarak yazmıştır bu eserini. 1759 yılında ise zamanın günlük olaylarının bir çeşit yıllığı olarak Annual Register’ı kurdu.

Daha sonrasında siyasete yöneldi ve 1765 yılında parlamentoya vekil olarak girdi. Lord Rockingham’ın özel sekreteri oldu.

Avam kamarasına girdiği zaman, bölünmüş olan Whig partisini yeniden düzenledi. Her türlü sisteme ve soyutlamaya şiddetle karşı çıkıyordu ve somut sorunları derece derece bölümlendirerek yasalara uygun bir biçimde çözümlemekten yanaydı. Böylece, liberal ve tutucu whig aristokrasisine, halk kitlelerinin taşkınlıklarına ve saray entrikalarına karşı mücadele etmek için gereken inancı sağlamış oldu.

1765’te kraliyet hükümeti Amerikan sömürgelerini isteklerine aykırı olarak vergiye bağlayınca Burke, kralın keyfi idaresi karşısında İngilizlerin sahip oldukları özgürlüklerden sömürge halklarının da yararlanması gerektiğini savundu. 1782’de yasa tasarısını kabul ettirerek birçok memurun dokunulmazlıklarını kaldırtmayı başardı ve böylelikle İngiliz siyasetinin geniş bir ölçüde istikrara kavuşmasını sağladı.

Burke aynı zamanda Hindistan sorunlarıyla da ilgilenmiştir. Hindistan hükümetinin sorunlarının çözümünde büyük katkıları olmuştur. 1781’de arkadaşı P. Francis’in de etkisiyle Hindistan siyasetinin yeterince titiz bulmadığı Hastings’e saldırdı ve onun hakkında soruşturma açtırtmayı başardı.

Başından itibaren Fransız İhtilali’ne karşı çıktı ve Reflections on the Revolution in France (Fransa’daki Devrim Üzerine Düşünceler) adlı yapıtında halk ayaklanmasını şiddetle yerdi ve bu düşünceleri için en yakın dostları ile partisinin birliğini bozma pahasına savaştı.

1794 yılında parlamentodan emekli oldu. 1797 yılında ise kanserden öldü ve Beaconsfield Kilisesi’nde yakıldı. Ömrünün son yıllarını hastalığı ile boğuşarak geçirse de yazılarıyla kendini savunmaktan geri durmadı.

Eserleri: Edmund Burke'ün eserleri bugüne dek yeterli düzeyde tasnif edilememiştir. Konuşma ve yazılarından düzenlenerek yapılan en kapsamlı derleme 1981 senesinde çıkmış olan "Writings and Speeches of Edmund Burke"dür. Bu derleme şu alt başlıkları taşımaktadır:

[ATX] American Taxation

[CWA] Conciliation with America

[RRF] Reflections on the Revolution in France

[SSC] Second Speech on Conciliation

[SDR] Speech on Declaratory Resolutions

[TCD] Thoughts on the Cause of the Present Discontents

[TPL] Tracts relating to Popery Laws