Hayvancılığa uygun coğrafyası ve iklimine rağmen dünyanın
en pahalı eti Türkiye'de satılıyor.
Avrupa'da kırmızı etin
kilosu 3 ile 9 Euro (7-20 TL) arasında değişirken Türkiye'de fiyat
25-30 liraya dayandı. Tüketicinin cebini ve sofrasını vuran ateş
pahası fiyatlar, üreticiyi de sevindirmiyor. Çiftçi, yetiştirdiği
hayvanın maliyetini bile karşılayamamaktan şikayetçi. Öte yandan canlı
hayvan fiyatları da tırmanışa geçti.
Küçükbaş hayvanlarda
canlı kilogram fiyatı 9 lirayı (5,8 dolar) buldu. Buna göre 50 kiloluk
bir koyun 435 liraya satılıyor. Oysa ABD'de canlı koyunun kilosu
sadece 68 cent (1 lira).
Sektörün önde gelen firmalarından Danet'in Yönetim Kurulu Üyesi
Sait Uluçay, kırmızı et piyasasındaki çarpık durumu üretimin yeterli
olmamasına bağlıyor.
Kesime verilen hayvan sayısının artan
talebi karşılayamadığını belirten Uluçay, bu durumun da ülkeye
kaçak yollardan et ve canlı hayvan girişine yol açtığını belirtiyor.
Bu da gıda güvenliğini tehlikeye atıyor.
Türkiye'de
yasalara göre et ve damızlık dışında canlı hayvan ithalatı yasak. Kişi
başı yıllık et tüketimi ise 10,1 kilogram. Oysa bu rakam ABD'de 42,
Avusturya'da da 37 kilo civarında.
Tavuktan sonra kırmızı ete
de büyük yatırım yapan Banvit'in Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Görener,
Türkiye'de halen kırmızı et üretiminin dünya ortalamasının çok altında
olduğunu söylüyor. Yonca Hayvancılık Yönetim Kurulu Başkanı Dursun
Akdağ ise et fiyatlarındaki artıştan, yem girdi maliyetlerinin sorumlu
olduğunu ifade ediyor.
Anadolu Ajansı'nın Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO)
verilerinden derlediği bilgilere göre, dünyada en ucuz koyun
Amerika Birleşik Devletleri'nde satılıyor.
Bu ülkede
küçükbaş hayvanların canlı kilogram fiyatı 0,68 dolar, Yeni Zelanda'da
ise 0,96 dolar civarında. Avustralya'da 1,04, İran'da 2,75, Birleşik
Krallık'ta 1,67, Hindistan'da 1,74, İspanya'da 1,60, Pakistan'da 1,13,
Sudan'da ise 2,12 dolar civarında seyreden kurbanlık fiyatlarının en
pahalı olduğu iki ülke ise Suriye ile Türkiye.
Suriye'de canlı
koyunun kilogram fiyatı 11,14, Türkiye'de ise 5,80 dolar. Bu fiyatlara
göre, başlangıç ağırlığı 50 kilogram olan koyunlar, ABD'de yaklaşık
50, Yeni Zelanda'da 70, Avustralya'da 80, Pakistan'da 85, İspanya'da
120, Birleşik Krallık'ta 125, Hindistan'da 130, Sudan'da 160,
Türkiye'de 435, Suriye'de ise 835 liradan başlayan fiyatlarla
satılıyor.
DÜNYA BEŞİNCİSİYİZ AMA ÇİFTÇİ PERİŞAN
Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvancılık
İşletme Ekonomisi Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi Cevat Sipahi,
Türkiye'nin 272 bin ton koyun eti üretimi ile dünyada 5'inci sırada
yer almasına karşın, bu ürünü en pahalı kullanan ülke olduğunu
vurguluyor.
Sipahi'ye göre Türkiye'de fiyatların yüksek
olması, üreticiden kaynaklanmıyor.
Yem fiyatlarının
belirleyici olduğunu anlatan Cevat Sipahi, "Bu durum ülkemizde
koyun fiyatlarının tavan yapmasına yol açtı." yorumunu yapıyor.
2009'a kadar son birkaç yıldır üreticilerin zarar ettiklerini
ifade eden Sipahi, son dönemde artan anaç dişi kesiminin, üreticilerin
sektörden çıktığını gösterdiğini de dile getiriyor.
Üretim küçük çaplı, hayvanlar cılız
Ziraat Odaları Birliği'nin (TZOB) 2007 yılı verileri göre,
Türkiye'de hayvancılık küçük ölçekli olarak yapılıyor.
Buna
göre ülkemizde yaklaşık 628 bin besi işletmesi bulunuyor. Bu
işletmelerden yüzde 93,69'u 1�25 baş, yüzde 5,31'i 25�50 baş,
yüzde 0,82'si 50�100 baş ve yüzde 0,12'si ise 100 baş ve üzeri
kapasiteye sahip.
Bunun yanında sektöre son yıllarda
giren büyük şirketler ise uluslararası ölçekte dev sürülerle üretim
yapmaya başladı. Ülkemizde hayvanların karkas (ham et)
ağırlığı da dünya ortalamasının çok altında.
Buna göre
büyükbaş hayvanda ortalama karkas Türkiye'de 197 kilo gelirken, ABD'de
348, Almanya'da 309, Fransa'da 289 ve Avusturya'da 244 kilogram
çekiyor. TZOB'un 2008 raporuna göre Türkiye'de 2013 yılında 164 bin
ton et açığı olacak.