İstanbul'da
yaşanan sel felaketi gündemdeki yerini koruyor. İmar, iskan,
istimlak ve ıslah çalışmaları bağlamında değerlendirilen sel
felaketinde gözden kaçırılan bir noktayı ise ortaya koymak
gerekiyor.
Modern zamanlarda yapılan binalar,
gerçekleştirilen mimari projeler ve tabiatın gözardı edilmesi büyük
bir felakete sebep oldu. Ama yüzyıllar
önce Mimar Sinan'ın yaptırdığı Büyükçekmece'deki köprü, açılan baraj
kapaklarına rağmen suyun denize ulaşmasını engellemezken, tarihi
daha onyıllara bile dayanmayan D-100 köprüsünün ise suları
engellediği ortaya çıktı.
MİMAR SİNAN
KÖPRÜSÜ'NÜN TARİHİ
Kanuni Sultan Süleyman, 1566
yılında Zigetvar Seferi'ne çıkarken, Büyükçekmece Gölü'nün olduğu
yerden ordusunu sallarla karşıya geçirdi. Ancak, büyük bir ordunun
sallarla karşıya geçirilmesi büyük güçlüklerle tamamlanabildi. Bunun
üzerine Kanuni Sultan Süleyman, buraya bir köprünün yapılmasını
emretti. Mimar Sinan, Kanuni'nin Mimarbaşı'sı olarak derhal emri
yerine getirmeye koyuldu.
Kanuni Sultan Süleyman'ın Zigetvar Seferi'nde ölümü, köprünün
açılışını görmesini engelledi. Oğlu Sultan 2. Selim zamanında, 1567
yılında tamamlanan köprü, çevresinde yer alan, yine Mimar Sinan
eseri olan Sokullu Mehmet Paşa Camii, Kanuni Sultan Süleyman Çeşmesi
ve Kurşunlu Han ile bir bütün oluşturdu. 636 metre, 4 ayrı bölüm ve
28 kemerli olarak inşa edilen köprü, sadece yaya trafiğine açıktır.
Bir başka özelliği de 4 ayrı köprünün birleşmesiyle meydana
getirilmesidir.
MİMAR SİNAN, SUYUN DEBİSİNİ HESAPLADI
Mimar Sinan'ın eseri olarak 442 yıldır ayakta olan köprü,
gölün denize açıldığı yerde bulunduğu için, ciddi matematik
hesaplarını da gerektiriyor. Zira, yağmurlu mevsimlerde, suyun
debisi yükseldiği için taşkınlara sebebiyet verebiliyor. Usta Mimar,
16.yy.da bu hesapları yaparak köprüyü selden etkilenmeyecek, taşan
suyun denize ulaşmasını engellemeyecek bir şekilde inşa etmiş.
Hatta, bu 4 köprünün birleştikleri yerlerde selden etkilenmemesi
için sel yaranlar yapılmıştır.
Dünkü selde, Büyükçekmece
Barajı'nın taşma tehlikesine karşı baraj kapaklarını açılması, Mimar
Sinan'ın eseri ile modern köprüleri mukayese etme şansı verdi.
Sonuçlar gerçekten ilginçti, zira Kanuni Sultan
Süleyman Köprüsü'nden takılmadan geçen sular, D-100 köprüsünde
engelle karşılaştı ve denize ulaşamadı. Bunun sonucunda da
Büyükçekmece'nin bazı mahallelerini su bastı.
Uydu
görüntülerinde de üstte Kanuni Sultan Süleyman Köprüsü'nü, altta ise
D-100 köprüsünü görüyoruz.
D-100 KÖPRÜSÜ SUYU ENGELLİYOR
Konu ile
ilgili olarak NTV'ye açıklamalarda bulunan Büyükçekmece Belediye
Başkan Yardımcısı Zafer Özsayın ise şunları söylüyor:
"Baraj kapaklarını sabahtan doğal olarak açmak zorunda
kaldılar, yüksek debide su geliyor. Fakat aradaki ufak göletten
E-5'in kestiği bir güzergah var. Buradan denize ulaşım rahat
olmadığı için bir şişme oluyor. Bu nedenle yağmur suyu kanalları
doluyor ve bu kanallardan kente su gidiyor. Yıpranmış ve atıl
durumdaki E-5 köprüsü ve kemerleri var. Bu, denize ulaşımı
engelliyor eğer bu kaldırılsaydı sıkıntı yaşanmazdı. Birtakım setler
oluşturarak minimize etmeye çalışıyoruz.
Şu anda sadece iki
sokakta 10-15 cm yüksekliğinde su var. Su bodrumları doldurdu. Diğer
bölgelere nazaran burada afet var denemez. Fakat baraj kapakları
sürekli açık kalır, yağmur da devam ederse bu tehlike artacaktır.
Ortada atıl kalan, iptal edilen bir köprü var. Büyük
temelleri, suyun denize ulaşımını engelliyor. Zaten betonarmesi
ömrünü tamamlamış, yıllardır burada duruyor. E-5 köprüsüyle setler
arasındaki su yükselme gösteriyor. Gidiş gelişin ortasında atıl
kalan bir bölüm var.
Eski yapılan köprünün -Mimar Sinan
Köprüsü'nün- su debisi hasaplanmış, suyun denize ulaşımı sağlanmış
ama yeni yapılan E-5 ve D-100 köprüsünde hiç dengelenmemiş. Eski
köprü örnek alınsaydı bu sıkıntı asla yaşanmazdı."