Gazetecilikte eşik
bekçiliği; bir iletinin kitle iletişim
araçlarından bireysel dinleyici ve izleyiciye geçerken bu mesaja
müdahale edenleri dile getiren bir terimdir. Eşik bekçileri bir
iletinin göndericiden alıcıya giderken geçtiği kişi ya da gruplar
olabilir. Ana işlevi bir bireyin aldığı iletiyi
süzgeçlemektir.
Halkın çeşitli güncel sorunların
görece önemini algılamasının kökenini açıklamaya çalışan kitle
iletişim kuramına ise “Gündem Kuramı”
denir.
Eşik bekçiliğinin önemli
etkilerinin görüldüğü süreç haber yapım sürecidir. Haber
yapım sürecine baktığımızda haberin ortaya çıkışına dek geçen sürece
kabaca haber yapım süreci
diyoruz.
Haber yapım sürecinde olmazsa
olmaz olarak nitelendirilen ama günümüzde tartışmaya açık olan
ilkeler söz konusudur. Bu ilkeler tarafsızlık ve
objektifliktir.
Tarafsızlık haber konusu ve
işlenişi aşamalarında herhangi bir görüşe, fikre bağlı kalınmaması
ve habere önyargısız yaklaşılması anlamına gelmektedir. Objektiflik
ise habere konu olan olayın yorum katılmaksızın olduğu gibi
aktarılması, dünyanın tam ve çarpıtılmamış bir şekilde sunumu
anlamına gelmektedir.
Görüşlere göre objektifliğin
ulaşılamayacak bir hedef olduğu ancak tarafsızlığın mümkün
olabileceği öngörülmektedir.
Bu konuda inceleme ve
yorumlamalarda bulunan düşünürlerden Doris Graber haber yapım
sürecinde dört model geliştirmiştir.
Haber yapım
sürecinin arkasındaki kuvveti tespit etmek ya da arkasında olup
bitenleri gün ışığına çıkarmak başlıca
hedefidir.
Bu modeller “ayna,
profesyonel, organizasyon ve politik” haber yapım
sürecidir.
Bu modellerden
aynaya göre haber gerçekliğin yansıması olmalıdır.
Haberin çevresinde olan olayları objektif olarak ele alması
gerektiğini açıklar.
Profesyonel
haber yapım sürecine göre haberi baştan sona kadar profesyoneller
yapmalıdır. Olayların işlenmesi ancak o kişilerin seçtikleri
tarafından yürütülür. Bu konumda eşik bekçilerine önemli rol
düşer.
Organizasyon haber yapım
süreci, organizasyon teorisi üzerine temellenmiş;
savunanlar haber seçim işleminin organizasyon işlevi ve amaçlarının
baskısı sonucunda oluştuğunu iddia
ederler.
Politik haber yapım
süreci ise haberin her yerde habercilerin ideolojik
kabullerinin ve haber kurumunun faaliyet gösterdiği politik
çevresinin baskısından oluşan bir ürün olduğu yaklaşımına
dayanır.
Haber yapım sürecinde gazetecinin;
işletmenin ücretli çalışanı olarak, ilkeleri olan bir meslek mensubu
olmaktan kaynaklanan ciddi sorunlar yaşadığını görebilmek oldukça
kolaydır. Bu yüzden günümüz gazetecilerinin üzerine düşen sorumluluk
kat sayısı oldukça artmaktadır.
