Gül'ün "Signing Statement" Hamlesi - Açık İstihbarat

Türkiye gündeminin perde arkasını anlamak için matruşkalar misali soymanız gerekiyor. Bir koyundan bir kaç post çıkarmak isteyen gündem mühendisleri için ülkemizin karmaşık ve değişken politik trafiği bulunmaz nimet.

Cumhurbaşkanı Gül, askere sivil yargının yolunu açan kararı bütün veto beklentilerine rağmen imzaladı. Bu yasa değişikliğinin içeriği; Genelkurmay ve muhalefetin uyuduğumu, uyutulduğu mu, ya da uyuyor gibi mi yapmak işlerine mi geldiği tarzında bir dolu tartışma ekranlarınızı ve sayfalarınızı doldurdu. Fakat bu yasa vesilesi ile Gül çok ince bir hamle yaptı ki bu bir çoğunun gözünden kaçtı.

Gül, yasayı onaylarken çekincelerini de yazılı olarak dile getirdi. Türk siyasi hayatında çok da alışık olmadığımız bu hamle medya tarafından "şerh" olarak nitelendirildi. Hükümet; bu şerhi  "Cumhurbaşkanı, Başbakanlığa tavsiyelerini içeren bir mektup yollamıştır, dikkate alacağız" şeklinde ifadelerle geçiştirirken, muhalefet bu şerhin bir kıymeti olmadığının altını çizdi.

Gül'ün bu ince hamlesi, Türkiye'yi Başkanlık sistemine taşımak isteyenlerin yüreğine su serpecek cinsten bir hamleydi çünkü Gül ABD sisteminde görülen tarzda "Presidential Power"(Devlet Başkanlığı Gücü) kullandı.

Herkesin demokrasi zannettiği ABD'nin siyasi sisteminde Başkan'a tanınan çok özel bir yetki var.

Öncelikle Başkanlar yasaları

"Anayasa'ya uygun şekilde uygulamakla"

yükümlü. Yani bir Başkan; Bush döneminde sıkça görüldüğü üzere,

"ben bu yasayı Anayasa'ya uyacak şekilde uyguladım" bahanesi ile yasanın uygulanışında özüne göre farklara imza atabiliyor ve kendilerini bir tür Anayasa yorumcusu konumuna koyabiliyor.

İkincisi ve daha da önemlisi ABD Başkanları yasaları bir "signing statement" (imza bildirgesi) ile birlikte imzalıyor ve  yasa ABD'nin resmi gazetesinde bu imza bildirgesi ile beraber yayınlanıyor.

Yasaya kapak olarak giydirilen bu Başkanlık bildirgesi bürokrasiyi yasayı nasıl bir anlayışla uygulamaları gerektiği konusunda yönlendiriyor.

Demokrasi olarak pazarlanan ABD'nin siyasi sistemi bu tarz inceliklerle Başkan'ın bir çok yerde istediği gibi at koşturabildiği bir arenaya dönüşüyor.

Bu tarz inceliklerin Gül , Erdoğan veya diğerleri olsun, bizim "devlet" erkanının ne kadar hoşuna gideceği açık ve Başkanlık sistemi bu yönü ile de birilerine çok çekici geliyor.

Üzerindeki cüppeyi ve önündeki yasa metnini ciddiye alanların yargı sisteminde ne kadar yükselebildiklerini tartışmadan; askeri asker mi yargılasın yoksa sivil iktidarın askerine dönüştürülmeye çalışılan sivil yargı mı yargılasın tartışması açıkcası çok ilgimizi çekmiyor. Yargılayan adam olduktan sonra, 12 Eylül döneminde bile hukuk çıkabildiğini gördü bu ülke.

Türkiye'yi dönüştürme projesi çerçevesinde; her gündem tartışmasının nasıl makro hedefler çerçevesinde fırsata dönüştürüldüğü uzun vadede daha önemli gibi.