| |
|
Millî Mücadele
basını, Türk basın tarihinin önemli
aşamalarından biridir. Bu
safha
millet-devlet dayanışmasında
gazeteciliğin Anadolu’da zirveye çıktığı dönemdir. Millî
Mücadele’nin haz
ırlık safhası olan
Meşrutiyet
dönemindegelişme
gösteresn Anadolu basını, Millî Mücadele Dönemi’nde büyük bir
sıçrama yaparak toplumun her kesimini
kucaklamış ve savaşın
sözcülüğünü yapmıştır.
Millî Mücadele Dönemi Anadolu gazeteleri,
değişik sınıflamalara
tabitutulmuşlardır.Millî Mücadele’nin lehinde veya aleyhinde olduklarına göre sınıflandırır.
Millî Mücadele Dönemi gazetelerini
İstanbul gazeteleri ve Anadolu gazeteleri
olarak ikiye
ayırabiliriz.İstanbul açısından Millî Mücadeleyi
destekleyenler
(İleri,Vakit, Tasvir-i Efkar, Akşam İkdam, Tercüman, Tanin -Kemâlist
olmamasınarağmen millî bir çizgi
sergiler- Hakikat ) ve Millî Mücadele’nin aleyhine olup
desteklemeyenler (Alemdar, Peyam-ı Sabah
ve mizah dergisi Aydede)olarak ayrılabilir.(Bünyamin
AYHAN)
İlk Türk gazetesi olarak
Takvimi Vakayi bilinir.
Bu gazeteden sonra Anadolu’da
yayımlanan ilk gazete ise Elazığ’daki Mamurat’ül Aziz
Gazetesi’dir. Gazete 1883-1884 yıllarında yayımlanmıştır.
Kurtuluş Savaşı döneminde Atatürk’ün “Gazi Basını”
diyerek adlandırdığı ve Milli Mücadeleye destek vermek amacı ile
çıkarılan 22 gazeteden biri de yine Elazığ’da Satvet-i
Milliye adıyla yayımlanmıştır.(Etem
YALIN )
Anadolu Müdafaa-i Hukuki Milliye
Cemiyetinin Doğu Anadolu’da ilk şubeleri Erzurum ve Elazığ’da
açılır.24 Şubat 1922 Tarihinden itibaren 41 sayı
yayınlanan Satvet-i Milliye gazetetesinin çok
önemli bir misyonu vardır. Milli Mücadele hareketini kendi gönül
ikliminde yaşayan bir şehrin "hararetli
sesidir."
Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesini İç Batı
Anadolu’ya bağlayan bu şehrin ve dolayısıyla
bölgenin ‘emniyet kemeridir.’
Satvet-i Milliye Gazetesi; Siyasi, edebi, ilmi ve mizahi
olarak haftada bir yayınlanarak bir döneme ışık tutan/ tarihçilere
ve araştırmacılara kaynaklık edecek olan bu şehrin önemli yazılı
belgesidir. Gazetenin imtiyaz sahipliğini Mustafa Hulusi Bey
yaparken, Yazı İşleri Müdürlüğünü Etem Ruhi Bey yürütürdü.
Anadolu basınında bir ilke de imza
atılmıştır. Halk efkârına hadim siyasî Türk gazetesidir
altbaşlığıyla, Mustafa Hulûsi tarafından Elâzığ’da yayımlanan
haftalık gazete Anadolu’da ilk kez Mustafa Kemal’in
resmini
(Macarzâde İsmail Hakkı Bey tarafından çinkograf olmadığı halde
şimşir üzerine yapılarak) yayımlayan gazete olarak
ünlendi.
Gazetede
günlük karikatür olmadı mı satılamaz, matbaaya iade gelirdi.M. Hakkı
Bey o vakitler, gündüzleri araba boyacılığı, badanacalık ve dükkân
tabelacılığı yapıyordu. Kalan zamanlarında elinden gelen
karikatürcülük, gazetecilik, hocalık, kaymakam beyin desteğiyle
kurulan tiyatro sahnesinde ulusal duyguları ayakta tutmak için kendi
yazdığı piyeslerde tek kişilik oyunculuk, meddahlık yine
Macarzâde’nin becerileri arasındaydı.
Macarzâde ustamız,
kurtuluştan sonra İzmir’e, Menemen’e taşındı. 1965’de yaşamını
yitirene kadar, orada bir eski dükkânda tabelacılık
yaparak geçimini sürdürdü. Bir daha gazetelere
çizmedi.(Mahmut ŞENOL)
Anadolu’da
Milli Mücadeleye öncülük eden ve destek veren basının tek amacı,
savaşın başarıya ulaştırılmasıdır. Dolayısıyla Türkçe olmayan
azınlık gazeteleri, giderek kendiliklerinden kapanmışlardır. 1922
Eylülü’nde, Büyük Taarruzun arkasından zaferin kazanılmasıyla,
Kuva-i Milliye karşıtı Türkçe basın da kendiliğinden yok olmuştur.
Böylece 1919 Kemalist Anadolu’da başlayan tek dilli, tek sesli basın
ortamı 1922 sonundan itibaren tüm Türkiye’ye
yerleşmiştir.
|
 |
|
 |
|