Son zamanlarda internet ortamında BOR ile ilgili ve özellikle borla çalışan otomobiller gibi pekçok spekülatif bilgi dolaşmaktadır .
Bu tür yazılarda verilen bilgilerin doğru olanları, aralarına sıkıştırılmış olan yanlış bilgileri maskelenerek, hayali bir zenginlik yaratılmakta, bor veya benzeri diğer konularda gurup üyeleri yanlış yönlendirmektedir.
Sizlere, bor hakkında bazı temel bilgileri aktarmak isterim:
1- NaBH4'ün (Sodyum Bor Tetra Hidrür) iyi bir hidrojen taşıyıcısı olduğu doğrudur.
Ancak bu doğruya sarılan bazı genç meslekdaşlarımız konuyu tüm boyutlarıyla sorgulamadan, sadece NaBH4'den sonrasını konuşmaktadırlar.
Bu maddenin suyla temasında bozunmasıyla ortaya çıkan serbest hidrojen temiz bir yakıt olarak, içten yanmalı motorlarda, yakıt pillerinde kullanılabilir.
Ancak, önemli olan husus NaBH4'e gelmeden önceki aşamada,
"
bor üzerinde taşıtılacak olan hidrojen, (50 kg benzine eşdeğer 217 kg H2 gerekirse, örneğin 1 milyon ton benzine eşdeğer hidrojen) nasıl elde edilecektir ? "
sorusuna doğru ve gerçekçi bir yanıt bulmaktır.
Bilindiği üzere H2 şu kaynaklardan;
sudan (elektrolizle),
fosil yakıtlardan (petrol ve doğal gazdan termal veya katalitik kraking, buhar-hidrokarbon reformingi, kömürden kok fırını gazları gibi yöntemlerle),
kok kömüründen (su gazı prosesi),
buhar-demir prosesinden, ve
ticari uygulaması olmasa bile Karadeniz dibindeki hidrojen sülfür (H2S) gazından elde edilebilir.
Ancak, temiz yakıt üretirken yukarıda sayılan birincil kaynaklardan büyük miktarlarda CO2 emisyonu, kömürlerden kül atıkları olur ve H2 maliyeti geleneksel yakıtlarla kıyaslanamayacak kadar yüksektir.
2- Borun hidrojenli bileşikleri ile ilgili haberlerin yeni diye sunulmasına karşın, bu konudaki en temel araştırmalar 2. Dünya Savaşı sırasında Almanya'da yapılmıştır. Bu çerçevede:
- Borun hidrojenle yaptığı hidrokarbon benzeri bileşikleri olan Boranlardan (tetraboran ….. Dekaboran gibi) katı olanları, kısa ve orta menzilli roketlerde katı yakıt olarak kullanılır.
- Sıvı olanları, bugün U-2 casus uçaklarının motorlarında yakıt olarak kullanılmaktadır.
Verdiği enerji, eşdeğer hidrokarbon esaslı (JP-1, JP-4 gibi) yakıtlardan daha fazla olduğundan (karbon yerine bor yanar) uçağın menzilini uzatır. Tek mahzuru, yanma sonunda meydana gelen bor trioksit (B2O3) motor ve egzoz metallerinde cüruflaşma yaptığından, her uçuştan sonra motor değiştirilir.
3- Borun geleneksel kullanım yerleri olan; yapay aşındırıcılar (biley taşları-borkarbür), cam, deterjan (deterjanın beyazlatma etkisini yaratan sodyum peroksit (Na2O2) üretimindeki hammaddelerden birisi borakstır – diğeri % 70'lik H2O2), ve 1000 cıvarındaki kimyasallar dışında üç önemli kullanım yeri daha vardır:
- Metalik Bor ve kısmen bor minerallari nötron yavaşlatıcısıdır ( moderatörüdür). Çernobil kazasından sonra Ruslar santralın üzerine onbinlerce ton boraks döktükten sonra betonlamışlardır. Amerikan ordusunda NBC yetenekli zırhlı muharebe araçlarının içerisi radrasyona karşı metalik borla kaplıdır.
- Bilgisayar yongaları (daha doğrusu yongadaki milyonlarca transistör), telaffuz edildiği gibi "silikon"dan değil (çünkü silikon silisyum elementinin oksijen ve hidrojenle yaptığı bir polimerdir (plastiktir)), saf silisyum elementinin, bor ve arsenik ile yaptığı iki ayrı alaşımdan ibarettir.
- Tungtenborür gibi alaşımların erime noktası 3500 derecenin üzerinde olduğundan, özellikle tankların taretleri tungtenborür plakalarıyla kaplanarak, anti-tank mermilerin ısı ile zırhı delmesi engellenir.
Bu plakalar, Filistindeki bazı İsrail ve Iraktaki Amerikan tanklarının taretlerinin üzerinde çatı kiremiti gibi dizilmiş olarak görülebilir. Bu plakalar ancak, yüksek enerji elektron lazerleriyle delinebilir. Bu tür plakalar şu anda Kayseri'de bir özel sektör firmasınca da üretilmeye başlanmıştır.
Elbette bilimde bir son yoktur.
Dünya rezervinin önemli bir kısmına sahip olduğumuz bor üzerinde çok gecikmiş olan ARGE çalışmalarına özel önem verilmeli, bu kaynağımızın kullanımını yaygınlaştıracak yerli teknoloji üretimi sağlanmalı, dünya pazarındaki payımız, rezervimizle orantılı hale getirilmelidir.
Haluk Dural
Kim.Yük.Müh.
İP Merkez Karar Kurulu Üyesi |
