Açık İstihbarat - Haber Portalı

İncirlik'te gerçek niyetler"

İnşaatı 1954 yılında tamamlanan İncirlik Üssü, bu tarihten sonra ABD tarafından neredeyse aralıksız kullanıldı.

ABD'nin İncirlik Üssü'nü Afgansitan ve Irak için lojistik amaçlarla kullanma talebi inandırıcı değil. Amerika, askeri gücünü yeni dünya savaşının ihtiyaçlarına göre yeniden konuşlandırmak istiyor

ABD'nin İncirlik Üssü'nü kullanma talepleri gündemdeki yerini koruyor ve medyada yer alan haberlere göre ABD bu üssü lojistik amaçlarla kullanmak istiyor; Türkiye'nin ise ABD'nin taleplerinin karşılanması ile ilgili kararını açıklaması bekleniyor.

İncirlik Üssü'nün inşaatı Soğuk Savaş döneminin başlarında, Türkiye henüz NATO'ya üye olmadan 1951 yılında başlatılmıştır. İncirlik Üssü, başlangıçta Sovyetler Birliği'ne karşı ABD Stratejik Hava Komutanlığı'nın ağır ve orta bombardman uçaklarına ileri üs görevi yapmak amacı ile planlanmış, ancak ABD yetkilileri bu üssün Ortadoğu'daki krizlere müdahaledeki önemini de erkenden kavramış ve üs çift amaçlı kullanılmıştır. 1952 yılında Türkiye'nin NATO'ya üye olmasından iki yıl sonra, Türk ve ABD yetkililerin üssün müşterek kullanımı ile ilgili anlaşmayı imzalamaları ile birlikte Libya'daki bir ABD hava birliği o zaman Türkiye'deki ABD Lojistik Grubu'nun (TUSLOG) gizli tutulan bir planın gereği gibi üsse intikal ettirilmeye başlanmış ve aynı süreçte üs, intikal eden birliklerin eğitimi amacı ile de kullanılmıştır. 1954'te inşaatının tamamlanması ile üssün görevi taktik uçaklara ve havadan intikale destek de dahil olmak üzere genişletilmiştir. 1958 yılında Lübnan krizi sırasında, Lübnan'daki Amerikan birliklerinin lojistik desteği İncirlik Üssü'nden sağlanmıştır.

1956 yılında yine TUSLOG'un bir planının örtüsü altında, ünlü U-2 casus uçaklarını bünyesinde bulunduran bir ABD keşif birliği üsse intikal ettirilmiş ve bu uçaklar Sovyetler Birliği'nin derinliklerinde, yüksek irtifada keşif görevlerine başlamış, aynı yıl U-2 uçakları Süveyş Kanalı krizi sırasında İngiliz ve Fransız donanmalarının hareketleri ile ilgili bilgiler toplamak amacı ile kullanılmıştır. 1960 yılında bir U-2 uçağı Sovyetler Birliği hava sahasında görev yaparken Ruslar tarafından düşürülmüş, pilot Powers yakalanarak sorgulanmış, Türkiye ise o tarihte, U-2 uçaklarının varlığından haberi olmadığını açıklamıştır.

1974 Kıbrıs harekâtını takiben ABD'nin uyguladığı ambargo süresince üssün geliştirilmesi ile ilgili olarak sürdürülen inşaat faaliyeti bir süre durdurulmuş, 1978 yılında ambargonun kaldırılması ile üsse konulan tahditler de kaldırılmış, 1980'de imzalanan Savunma ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması ile üssün statüsü yeniden belirlenmiştir. 1991'de Kuveyt Savaşı sırasında üs, ABD hava birliklerinin harekâtına destek sağlamıştır. Savaşın bitmesinden sonra üs, mülteci Irak Kürtlerine yardım ve daha sonra da uçuşa yasaklanan bölgenin denetimi amacı ile kullanılmıştır. Irak savaşında ise üs ABD birliklerinin harekâtını desteklemiştir.

İncirlik Üssü Balkanlar'ı, Türk Boğazları'nı, Karadeniz'i, Kafkaslar'ı, Basra Körfezi'ni, Süvey Kanalı'nı, Doğu Akdeniz'i, Hazar Havzası ve Basra Körfezi enerji kaynaklarını, Basra Körfezi'nden küresel pazarlara açılan enerji deniz ulaştırma hattını, Türk Boğazları'ndan geçen petrol tankerlerini, Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattını ve GAP bölgesini kontol eden, Orta Asya'ya ve Ortadoğu'ya yönlendirilecek stratejik açılımları destekleyen jeostratejik konumu ile küresel ve bölgesel öneme sahiptir.

Medyada yer alan bilgilere göre ABD büyükelçisi Eric Edelman, ABD'nin İncirlik Üssü'nün, Irak ve Afganistan'daki operasyonlarla bağlantılı olarak, sadece lojistik amaçlı kullanılmak istendiğini ve ayrıca taleplerinin küresel olarak ABD güçlerinin yeniden konuşlandırılması ile ilgili olduğunu ifade etmiştir.

ABD'nin 16 hava üssü var
ABD'nin Afganistan'da bir tugayı görev yapmaktadır. Bu tugayın harekâtının Pakistan'dan veya ABD'nin Ortadoğu'da Suudi Arabistan'da, Kuveyt'te, Birleşik Arap Emirlikleri'nde Katar'da ve Umman'da bulunan 16 hava üssünden birisinden ve-ya Hint Okyanusu'ndaki Diego Garcia Üssü'nden desteklenmesi mümkündür. Irak'ta harekât yapan birliklerin lojistik üssü ise Kuveyt'te teşkil edilmiştir. Irakta'ki harekâtın da belirtilen üslerden veya Kıbrıs'taki İngiliz hava üssünden desteklenmesi mümkündür. Bu nedenle de İncirlik'in Afganistan ve Irak'taki ABD harekâtı için bir zaruret, üssün bu amaçlarla kullanılacağının ifade edilmesinin ise inandırıcı olmadığı söylenebilir.

ABD'nin talepleri aslında Eric Edelman'ın da belirttiği gibi kendisini 'savaşan ülke' olarak tanımlayan ABD'nin askeri gücünü yeni dünya savaşının küresel ihtiyaçlarına göre yeniden konuşlandırılması ile ilgilidir. Bu amaçla geliştirilen ve 'Küresel Savunma Yapısının Transformasyonu' (Global Defense Posture Transformation) adını taşıyan konsepte göre, ABD askeri gücü, başta enerji kaynakları ve
enerji ulaştırma hatları ile ilişkilendirilen kritik coğrafi bölgelere giriş için uygun üs bölgelerinde rotasyona tabi tutulan çekirdek birlikler halinde konuşlandırılacak, bu birliklerin malzemesi ve mühimmatı önceden depolanacak, bu coğrafi bölgeler aynı zamanda eğitim ve tatbikat amaçları için de kullanılacak, ev sahibi ülkelerle hukuki boyutu da olan anlaşmalar ve düzenlemeler yapılacak, gerektiğinde mevcut çekirdek güç başka bölgelerden veya ABD'den getirilecek çevik birliklerce takviye edilerek ve büyütülerek kullanılacaktır.

Bu talepler bir başlangıç
İncirlik Üssü ile ilgili talepler bir başlangıçtır ve Anadolu'nun doğusunun ABD'nin yeni savunma yapılandırma konseptine göre bir ileri harekât üssüne dönüştürülmesi ile ilgilidir. Benzer bir girişim, 1 Mart tezkeresi sürecinde de denenmiştir. Bu talepler karşılandığında Türkiye, ABD'nin hem bir ileri harekât üssüne ve hem de potansiyel kullanım bölgelerinin yakınlığı dikkate alındığında bir cephe ülkeye dönüşebilecektir. Böylesine bir girişim, kullanılacak coğrafi bölgenin hassasiyetleri (Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı, GAP bölgesi ve kırılgan etnik yapı) dikkate alındığında Türkiye'yi bir hedef ülkeye de dönüştürebilmektedir. En önemlisi, ABD yönetiminin talepleri karşılandığında Türkiye, kimin kazanacağı belli olmayan yeni dünya savaşının tarafı da olabilecektir.

İncirlik ile ilgili ABD taleplerini karşılanması konusunda oluşturulacak karar, ortaya koyabileceği sonuçlar nedeni ile sorumluluk gertektiren kritik bir karardır. Bu nedenle de ABD'nin İncirlik ile ilgili taleplerinin, gelişen bölgesel ve küresel güvenlik ortamı kapsamında, yüce TBMM'de etraflıca tartışılması ve bu taleplerle ilgili iradenin yine TBMM'de oluşturulması önem kazanmaktadır.
Nejat Eslen: Emekli tuğgeneral