BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, kapsam ve İlkeler
Amaç:
Madde-1: Bu kanunun amacı Türkiye Cumhuriyeti dahilinde Türkçenin zararlı dış etkilerden korunmasını ve kendi özüne ve dilbilgisi kurallarına uygun bir şekilde geliştirilmesini düzenlemektir.
Kapsam:
Madde-2: Bu kanun Türkçe'nin korunmasına ve geliştirilmesine yönelik alınacak önlemleri, uygulanacak yaptırımları ve eğitim-öğretim kurumlarında eğitim dili olarak Türkçe'nin etkinliğinin arttırılmasına ilişkin ilke ve düzenlemeleri kapsar.
İlkeler:
Madde-3:
a)Dilin doğru kullanımını ve kullanıcıların dil eğitimini geliştirmek ve kişiler arası iletişimin bir aracı olarak dilin özüne ve dilbilgisi kurallarına uygun bir şekilde geliştirilmesi koşullarının yaratılmasını sağlamak,
b)Yurt içinde ve dışında Türkçe ile eğitimi ve Türkçe'nin öğretimini desteklemek,
c)Sınırlarımız dışında Türkçe'yi geliştirmek,
d)Türkçe'nin, bir dünya dili olarak uluslar arası kullanımını yaygınlaştırmak, hak ettiği saygınlığı kazanmasını ve,
e)Toplumda Türkçe sevgisinin güçlenmesini sağlamak.
İKİNCİ BÖLÜM
Türkçe'nin Geliştirilmesi
Okullarda Türkçe Öğretimi ve değerlendirilmesi
Madde-4: Okul öncesi eğitim kurumlarında yabancı dille eğitim ve yabancı dil öğretimi yapılamaz. İlk ve orta öğretimde öğrenciler, Türkçe, Türk dili ve Edebiyatı, Dilbilgisi ve Türkçe Kompozisyon derslerinden başarılı olmadıkça, yılsonu başarı ortalaması ile veya herhangi bir kurul kararı ile başarılı sayılamazlar ve bu derslerden başarılı sayılmadıkça da mezun olamazlar. Bu derslerden başarısız olanlar af kapsamına da alınamazlar.
Yüksek öğrenime giriş ve kamu personeli alımı sınavlarında, Türkçe bilgisini ölçen sorular, diğer dallara oranla daha ağırlıklı olarak belirlenir ve değerlendirilir.
Yazışma ve Toplantılarda Türkçe:
Madde-5: Kamu kurum ve kuruluşlarında, kamu tüzel kişiliklerinde ve noterliklerde: her türlü belge, sözleşme ve yazışma Türkçe olarak düzenlenir. Muhatapların yabancı uyruklu olması durumunda, yabancı dille yazışma ve sözleşme yapılabilir; ancak bu belgelerin de Türkiye Cumhuriyeti uyruklu muhataplar için ülke içindeki dağıtımında Türkçelerinin kullanılması zorunludur.
Türkiye'de yapılacak her türlü resmi toplantı ve görüşmelerde, Türkiye'yi temsil edecek kişilerin konuşmalarını Türkçe olarak yapmaları zorunludur. Ancak Türkiye dışındaki toplantı ve görüşmelerde zorunluluk halinde, istisnai olarak bir başka dil kullanılabilir.
Radyo ve televizyonlarda Türkçe:
Madde-6: Ulusal yayın yapan radyo ve televizyonlarda, haftada bir saatten az olmamak kaydıyla ve 07:00 ile 24:00 saatleri arasında Türkçe'nin öğretilmesi, özendirilmesi ve sevdirilmesine yönelik programlar yapılıp yayınlanması zorunludur.
Bu konudaki düzenleme, denetim ve yaptırım uygulaması Radyo televizyon Üst kurulu tarafından yerine getirilir.
Sunucu yeterlik belgesi:
Madde-7: Ulusal yayın yapan radyo ve televizyonlarda görev yapacak sunucuların, Türkçe'yi doğru ve kurallara uygun telâffuz edebildiklerini gösteren bir “yeterlik belgesi”ne sahip olmaları zorunludur.
Yeterlik belgesini verme konusunda Türk Dil Kurumu görevli ve yetkilidir.
Yeterlik belgesi sahibi olmayan sunucu çalıştıran veya sunucuları Türkçeyi doğru ve kurallara uygun kullanmayan radyo ve televizyonları denetlemeye ve bunlara yaptırım uygulamaya Radyo Televizyon Üst Kurulu görevli ve yetkilidir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Türkçe'nin Korunması
Kurum ve Kuruluş Adlarında Türkçe
Madde-8: Türkiye'de faaliyet göstermek üzere, yürürlükteki mevzuat uyarınca kurulan bütün kurum ve kuruluşların, ad ve unvanları Türkçe olmak zorundadır. Türkiye'de iş yapan yabancı firmalarda ve Türkiye'de satışı yapılan isim hakkı alınmış yabancı mal, ürün ve hizmetlerde Türkçe ad ve unvan kullanma zorunluluğu aranmaz.
Ürün Mal ve Hizmet Adları ile İlan, Reklâm ve Tanıtımlarda Türkçe
Madde-9: Bir ürün, mal ve hizmetin adı, sunuluş, tanıtımı, kullanımı kılavuzu, garanti belgesi, fatura ve makbuz gibi belgelerinde; yazılı, sözlü, görsel araçlarla yapılan her türlü ilan, reklam ve tanıtım faaliyetlerinde, Türkçe kullanılması zorunludur. Her türlü iş yeri, faaliyet alanı ile araç ve gereçlerde; kullanma, işaret, uyarı ve yönlendirme yazı ve levhaları Türkçe olacaktır.
Zorunlu hallerde, Türkçe'den başka dillerin kullanılması da gerekiyorsa, bu dillere ilişkin yazılı ve sözlü ifade ve metinler, Türkçe'den daha önce, daha kapsamlı, daha okunaklı ve daha belirgin olamaz.
Ölçüt ve Başvuru Kurumu
Madde-10: Kurum ve kuruluşların ad ve unvanları ile, mal ürün ve hizmetlerin adlarının Türkçe olmasında ölçüt, Türk Dil Kurumunca yayınlanan Türkçe sözlüğün son baskısında ve yine Türk Dil Kurumunca yayınlanmış derleme ve tarama sözlüklerinde madde başı olarak yer almış kelime ve deyimlerle; Türkçe dil bilgisi kurallarına uygun olarak bunlardan türetilmiş kelime ve deyimlerden oluşmasıdır.
Türk kültür ve tarihine ilişkin özel adlarla Türkiye Cumhuriyeti yurttaşlarının adları da bu kanunun kapsamına giren konularda kullanılabilir. Türkçe sözlerden ve özel adlardan kısaltmalar ve birleştirmeler yapılabilir.
Yukarıda belirtilen kaynaklar dışında kalan bir kelimenin ad olarak kullanılması; ancak Türk Dil Kurumunun açık oturum oluru ile mümkündür.
Yaptırım
Madde-11: Bu Kanundaki hükümlere uyulmaması durumunda yasağa konu levha, tabela ve yazılar ilgili belediyece; belediye olmayan yerlerde köy ihtiyarlar kurulunca ortadan kaldırılır, ayrıca sorumlular hakkında yetişkinlere ait asgari ücretin aylık brüt tutarının on katından az olmak üzere ticari kuruluşlarda bir önceki yıla ait vergi matrahının binde beşi tutarında para cezası uygulanır.
Yazılı, sözlü ve görsel araçlarla yapılan her türlü ilan, reklâm ve tanıtım faaliyetlerinde denetim ve yaptırım uygulanması ilgili valiliklerce yerine getirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Geçici Hükümler
Geçici Madde-1: Bu Kanun kapsamına giren Türkçe olmayan ad ve unvanlar ile bunlara ilişkin levha, tabela ve yazılar, bu Kanun yürürlüğe girmesinden başlayarak en geç 2 yıl içinde değiştirilir.
Geçici Madde-2: Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin tüzük ve yönetmelikler, Kanunun yürürlüğe girmesinden başlayarak en geç altı ay içinde çıkarılır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
Madde-12: Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde-13: Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Alıntı: TÜRKAY-BİR (Türk Dünyası Aydınlar ve Yazarlar Birliği BASIN BÜLTENİ
Sayı:2
TÜRKAY-BİR olarak, Türkçe'nin Korunması ve Geliştirilmesine İlişkin Kanun teklifi hazırlatmış, Türk Kurultayı vesilesi ile olsun, başta TBMM yetkilileri nezdinde harekete geçilmiş, konuyla ilgili olarak Basın yayın kuruluşları ve pek çok kimse ile görüşmeler yapılmış, benzeri tedbirlerin umum Türk Dünyasında da acilen alınması yönünde bir kamuoyu yaratılmıştır; konunun; gerek TÜRKAY-BİR gerekse pek çok sivil toplum örgütü ve TDK tarafından da takip edileceği bir durum ortaya çıkmıştır.
İlgili kanunun, TBMM ve bağımsız Türk Devletleri Meclislerinde görüşülerek bir an önce yasalaşması için tüm kuruluşlar olarak gerekli çalışmaların yapılacağını da belirtiriz.
|
