(Editörün Notu : Irak'ın kuzeyini baştan sona "Güney Kürdistan" diye nitelendirerek, işgale senkronluğunu deşifre eden yazarın yazısı; dezenformatif nitelikleri gözönünde tutularak, bir dış gözün aktarmak istediklerini tahlil etmek maksadı ile bilginize sunulmuştur)
KERKUK (04.11.2006) - Turkiye sadece kendi sInIrlarI icerisinde degil,İran,
Irak ve Suriye'deki Kurtlerin konumlarI ve mucadeleleri konusunda yogun bir
hassasiyet icinde. YIllardan bu yana bolgedeki siyasi ilişkilerini Kurt
sorunu merkezli duzenliyor. Kurt sorunu konusunda surekli tavizler veren
Turkiye, Kerkuk sorunu konusunda da elindeki tum kartlarI masaya koymaya
hazIrlanIyor.
Turkiye, "Guney Kurdistan'In" Habur sInIr kapIsI konusundaki hassasiyetlerinin
farkInda. "Guney Kurdistan" yonetimi benzin, elektrik vb. bazI temel
ihtiyaclar konusunda Turkiye'ye bagImlIlIk gosteriyor. Her ne kadar bu
durumu aşmak yonunde hazIrlIklar olsa da mevcut durumda Turkiye'nin Guney'e
uygulayacagI olasI bir ambargo ciddi bir sorun yaratabilir.
Son olarak Turkiye'nin "Guney Kurdistan"'a sevk ettigi elektrigi kesmesi başta
Duhok olmak uzere bircok bolge şehrinde ciddi bir sIkIntIya neden olmuştu.
Her ne kadar Guneyli yetkililer olayIn bir teknik arIza nedeniyle
gercekleştigini ifade etse de bircok kesim bu konuyu Ankara'nIn Hewler'e
verdigi bir gozdagI olarak goruyor.
Turkiye'nin endişesiyse "Guney Kurdistan" yonetiminin tamamen Ankara karşItI
bir konuma gecmesi. ABD'nin Irak'taki en temel ittifak gucu konumundaki
Kurtlerin, Ankara ile ilişkilerinin hassas bir denge icinde tutulmasInda bu
konumlarInIn etkili oldugu ifade ediliyor. Yine bolgede milyonlarca dolarlIk
ihalelere giren Turk şirketlerinin Ankara'daki lobisi de Turkiye'yi bazI
alanlarda frenliyor.
"Guneyli Kurtler" de son donemlerde Turkiye'ye bazI tavizler verdi. Kurdistan
Demokratik Çozum Partisi (PÇDK) Genel BaşkanI Faik Gulpi'nin tutuklanmasI,
bazI burolarIn kIsa sureli kapatIlmasI bu tavizlerden bazIlarIydI. Ancak
Turkiye'nin Kerkuk uzerindeki siyasetinde hicbir degişiklik yapmamasI
Guneyli guclerin tavizlerinden vazgecmesine neden oldu.
PKK'nin 1 Ekim tarihinde ateşkes ilan etmesiyle birlikte Turkiye'nin Guney
Kurdistan'a olasI bir mudahalesi, dolayIsIyla Kerkuk sorununa mudahalesi de
engellenmiş oldu.
Bu konu gectigimiz gunlerde FransIz Le Monde gazetesi tarafIndan da işlendi.
Bir sure once Fransa'nIn saygIn gazetelerinden Le Monde, Turkiye'nin son
donemlerde "Guney Kurdistan"'a ambargo uyguladIgInI dikkat cekmişti.
Ankara'nIn
"Guney Kurdistan"'I cezalandIrmak icin ambargo uyguladIgIn yazan
gazete, Guney Kurdistan'daki "bagImsIzlIk hedeflerini cezalandIrmak, PKK'ye
karşI sert davranmalarI teşvik etmek ve Kerkuk'u ilhaktan vazgecmeklerini
saglamak amacIyla ilan edilmemiş bir ambargo uygulandIgInI"
belirtti
Habur sInIr kapIsIndaki gunluk gecişlerinin oldukca duştugune dikkat ceken
gazete, gectigimiz yIla kadar binlerce kamyonun sInIrdan gecmek icin sIra
bekledigini, bugun ise adeta bu kamyonlarIn yok oldugunu vurguladI.
Turkiye'nin Guney Kurdistan'da oluşmuş yonetim ve oluşuma tepki olarak sInIr
ticaretini durdurdugunu belirten Le Monde, "bunun arkasInda Kurt devletini
tanImamak" olduguna dikkat cekti.
KERKUK'TE TURKiYE -iRAN ÇELişKiSi
iran şu an Ortadogu'nun en onemli ulkelerinden biri. Hatta Ortadogu'nun en
guclu ulkesi oldugunu soylemek mumkun. iran siyasi, ekonomik ve askeri
projelerini hayata gecirmek icin ic ve dIşta calIşmalar yurutuyor. Irak ve
Kerkuk'le ilgilenen diger ulkelerden ayrI olarak kendine has politika
geliştiriyor.
Ortadogu'da şiiler icin onemli bir guc. 1400 yIl şiiler Ortadogu'da
iktidardan uzak baskI altInda yaşadIlar. iran'da Humeyni devrimiyle birlikte
iktidar tamamen şiilerin eline gecti. O donemde Humeyni bu devrimi ihrac
etme talimatInI verdi. Boylece iran devrimi dIşarIya acIldI. Fakat başarIya
ve iktidara ulaşmadI.
2003 yIlInda şiiler Irak'ta iktidara gelince durum
degişti. iran Irak'ta şii iktidarInI sonuna kadar destekledigini acIkladI.
iran Irak'taki şii iktidarInI saglamlaştIrmak icin Guneyli Kurt guclerle
yakIn temasa gecti. Bunun icin Kurtlerin "Guney Kurdistan" politikasIna goz
yumdu ve yumuşak bir siyaset izledi. Ama aynI zamanda iran'daki Kurtlere
karşI baskIcI politikalar geliştirdi.
iran'In ABD'nin Buyuk Ortadogu Projesini kendi amaclarI icin kullanmak
istedigi acIk. Hatta ABD'nin bu yonlu calIşmalarIna destek dahi veriyor.
iran, ABD'nin bolgeye yonelik projesiyle şii devrimini dIşarIya ihrac etmek
istiyor. Irak'tan sonra Bahreyn, Lubnan, Suudi Arabistan'a rejim ihracI icin
calIşIyor. Bu yuzden Irak'ta federatif sisteme karşI cIkmIyor tersine
destekliyor.
iran'In bu siyaseti Turkiye ile celişki yaratIyor. Bu yuzden Turkiye
iran'dan uzaklaşIyor. Ama buna ragmen her iki guc PKK ye karşI ortak
operasyon ve ittifaklar geliştirmekten geri durmuyor.
iran'In Kerkuk cozumunde istegi şii AraplarIn Kerkuk'ten cIkarIlmamasI.
İran bu haliyle Turkiye ve Suriye'den daha akIlcI davranIyor. Guney Kurdistan
bolge başkanInI, bolge parlamentosu ve resmi yetkililerini kabul etmekte
sakInca gormuyor. Irak anayasasI ve federasyon projesini kabul ediyor.
iran'In Kerkuk ve Irak'ta federasyon konularInda Turkiye ile farklI
duşunmesi gelecekte Turk-iran ilişkilerindeki celişkileri derinleştirecek.
Turkiye bu konuda ikna icin iran'a bircok mesaj da gonderdi.
Irak'ta 2003 mudahalesinin etkin gucu ABD'nin Kerkuk sorununa yaklaşImI ise
cok yonlu. şu ana kadar Kerkuk meselesinde cok net bir mesaj vermeyen ABD,
Turkiye, Suriye gibi ulkelerin Kerkuk'te oynadIgI oyunlara son donemde net
bir tavIr koymuyor. Kerkuk referandumunun ertelenmesi gibi seceneklerin
ABD'nin cantasInda oldugu bircok kesim tarafIndan ifade edilmeye başlandI.
ABD'nin ayrIca Kerkuk konusunda Turkiye'yle PKK konusunda bir pazarlIk icine
girebilecegi de belirtiliyor.
Kurtlerin ABD ile acIk bir şekilde ters duştugu tek nokta Kerkuk
denilebilir. Kurtler Kerkuk giderse Kurdistan'In ozgurluk sigortasInIn elden
gidecegini hesaplIyor.
Kurtler Kerkuk'te onemli bir guc ve taraf. Ama Kurt hareketlerinin de
Kerkuk'te hatalarI olmadI degil. Kurt iktidarI Kerkuk sorununu erteleye
erteleye bu hale getirdi. Once 58. madde vardI şimdi 140. madde oldu. YarIn
ne olur o bilinmiyor.
KDP ve YNK ulusal bir cizgide Kerkuk sorununa
yaklaşacaklarIna parti cIkarlarI temelinde yaklaştIlar. Kerkuk'te diger
halklarla ilgilenmediler, diger halklarI ortak bir Kerkuk vizyonu etrafInda
birleştirme calIşmalarI hemen hemen hic olmadI. Bu yuzden Kerkuk'te bu
kesimler Kurt duşmanI olan guclerin kontrolune gecti.
KDP ve YNK Kerkuk'te daha cok partilerini orgutlemeye ve kim onlarIn
partisindeyse ona yardIm ederek fIrsatlar tanIdIlar. Boylece halk arasInda
ayrImcIlIk yaptIlar, yapIyorlar. Diger taraftan halka gereken guveni
vermediler. Parti calIşanlarInIn pek cogu, yolsuzluga, ruşvete ve ranta
karIştI. Buna ragmen Kurtler Irak anayasasInda belirtilen 140. maddeye gore
Kerkuk sorununun cozulmesini ve referandumun yapIlmasInI istiyor.
UluslararasI gucler şu anda Kurt federasyonuna baglanmIş Kerkuk'e otonom
hakkInIn verilmesinin daha iyi olacagInI ve işleri kolaylaştIrabileceg ini
dilendiriyorlar. Yani Kurt federasyonunda Kerkuk'e otonomi verilecek
Kerkuk sorunu Kurt iktidarInI ciddi baskIlarla yuz yuze bIraktI. Kurtler bu
baskIlar sonucu Kerkuk'ten taviz verebilir mi? Taviz verecek noktalar
hangilerdir? Kerkuk'un ozel bir statude olmasI yonundeki cagrIlar kabul
edilecek mi? Bunun gibi sorular hala yanItInI bulmuş degil.
Kurtler her şeye hazIrlIklI olmalI.
Kerkuk'u istikrarsIzlaş tIrmak isteyen klasik-gerici
gucler ABD'yi de arkalarIna alarak referandumun ertelenmesini gundeme
getirebilirler. DolayIsIyla Kerkuk'te referandumun ertelenmesi ihtimal
dâhilinde. Kurtler referandumun ertelenmesini bu sorunla ilgilenen guclerle
resmi ittifaklar sonucu kabul edebilirler. YapIlacak antlaşma uzun bir
sureyi kapsamayacak 1 ya da 2 yIl olabilir. Kurtler Irakta daha fazla kan
dokulmesin diye boyle bir fedakârlIkta bulunabilir.
Sonuc olarak dunyanIn en buyuk petrol havzalarInIn birinin uzerinde kurulan
800 bin nufuslu bu kahverengi Kurt şehri onumuzdeki donemde Ortadogu'nun
yumuşak karInlarIndan biri olacak. Artan guvenlik sorunlarIyla karşI karşIya
olan şehirde daha cok kan dokulebilecegi ifade edilirken, bu durum
Kerkuk'teki etnik tansiyonu daha da yukseltecegi soyleniyor. Bugune kadar
Kerkuk icin bircok bedel odeyen Kurtlerin de gozu kulagI daha uzun sure
Kerkuk'te olacak.
|
