| |
Kazakistanda Bechtel -ENKA (Senimdi Kurylys - Guvenilir Insaat)
santiyelerinde bir kac yildan beri suregelen olaylar , gecen yil(2005)
kavgaya donusmus ve 160 Turk vatandasi sinir disi edilmisti ve nihayetinde
gectigimiz gunlerde 20 ekim 2006 da ( Kadir gecesi sonrasi ,Cuma
gunu -Ramazan ayinda ve Bayram arefesinde) doruga ulasarak buyuk
bir kavgaya donusmus ve Turk vatandaslaridan daha fazla olmak uzere
her iki taraftan da yaralananlar olmustur .
Konu ile ilgili olumlu veya olumsuz bir cok yazi yazildi. Olayla ilgili
olarak Turkleri veya Kazaklari suclayanlar oldu. Hatta isi Turk-Kazak Dusmanligina
degin goturenler de cikti.
DURUM DEGERLENDIRMESI
1- Bu olay, MUNFERIT bir olaydir ve yalnizca bir
firmanin bunyesinde ust uste ikinci kez olmustur.
2- Kazakistanda 500 den fazla Turk firmasi vardir ve 10.000
den fazla Turk vatandasi calismaktadir 5-6 milyar USD lik insaat
isi yapilmakta ve yillik ticaret hacmide resmi rakamlara gore 600
milyon usd civarinda olmakla beraber gayri resmi bu rakam (resmi ve bavul
ticareti dahil) 1 milyar usd$ gecmektedir. Yakin gelecekte, on
yilda bu rakamlar 2-3 kat artacaktir.
3- Bu olay , Her iki taraftada siyasi iradelerin veya
devletin (Kazakistan ve Turkiye ) istedigi veya TARAF OLDUGU BIR
OLAY DEGILDIR.Turk kokenli iki kardes ulkenin vatandaslari
arasindaki bu kavga, iki ulke arasindaki iliskileri BOZAMAZ ve
BOZMAMALIDIR.
4- Orta Asya'nin parlayan yildizi Kazakistan'i, ilk taniyan
devlet TURKIYE'dir ve Turkiyede 15-20 bin kazak kokenli Turk
vatandasi ve Kazakistanda da 150 000 civarinda mesket (Ahiska )
Turku vardir .Bu nedenle yazilan her kelimeye, soylenen her soze
dikkat etmek gerekir ve eger sozler hatali olsa bile o halka
degil, o sozu soyleyen sahsa mal etmek gerekir. Basin yayin
organlari daha dikkatli olmalidir.
5- Bir kac kisinin veya bir kac yuz kisinin karistigi BU OLAY
IKI ULKE HALKLARINA VEYA MILLETE MAL EDILEMEZ .Bu nedenle Turkler
veya Kazaklar diye taraflari ayirmamak gerekir. (Turk vatandasi bir
grup veya Kazak vatandasi bir grup ifadeleri kullanilmalidir)
6- Ayrica olayi Turk vatandaslari icinde Kurtler cikardi v.s.
gibi ifadelerde YANLISTIR ve DAHA TEHLIKELI SONUCLARA YOL ACAR
Turk vatandaslari (iscileri) icinde farkli halklar olabilir
bunu karistirmamak gerekir. Cunku ENKA Turkiyenin en buyuk ilk 3
insaat firmasindan biridir ve binlerce profesyonel kisi
(muhendis , teknisyen ,tekniker , usta ,isci , yonetici ,isletmeci ,
hukukcu v.s) calismaktadir ve bizzat benim universiteden
sinif arkadasim makina muhendisi, bu bolgede teknik mudur olarak
calismistir ve boyle bir cok iyi egitim almis kisiler oncelikle
kendileri ve aileleri icin calissa da, aslinda TURKIYE ve
KAZAKISTAN icin HIZMET ETMEKTEDIRLER ve KAZAKISTAN'DA
MISAFIRDIRLER. Her iki tarafta bunun bilincinde olarak hareketlerine
dikkat etmeli ve karsi tarafi rencide etmemelidir.
7- Ayrica her iki tarafta karsilikli olarak birbirlerine uc er
aylik sureli vize dahi uygulamamaktadir. Bu olay Turk vatandasi
calisanlarin durumunuda Kazakistan'a giris cikislarini olumsuz etkileyebilir
ve calisma vizeleri almalarini etkileyebilir.
8- Ayrica Kazakistandaki en kaliteli liseler Turk liseleri (60 a yakin ) ve
Ahmet Yesevi universitesi (Turkiye her yil 100 milyon usd lik kaynak
ayirmakta) ve Suleyman Demirel universiteleri, her iki ulkeye faydali olacak
kisiler yetistirmektedir ve her iki ulkede karsilikli binlerce ogrenci
okumaktadir. Ayrica Turkiye'de her yil yuzlerce Kazak ogrenci
universitelerden mezun olup ulkesine donmektedir.
OLAYIN OLUŞMA SEBEPLERI
1-Turkiyenin en buyuk insaat firmasida olsa ENKA'nin kendi
elemanlarinin bolgeye ve ulkeye intibaki ile ilgili gerekli
egitimleri vermemesi veya yeteri kadar verememesi. Ozellikle alt
kesim yoneticilerine (USTABASI, FORMEN VE DUZ ISCI) Kazaklarla
direkt muhatab olacak olan personele yonelik sosyal ve psikolojik ve
yonetim dersleri, Kazakca dersleri gibi. (Ayni sekilde Kazak
vatandaslara da Turkiye ve Turkler hakkinda intibak egitimi
verilmelidir)
Zira bizzat kendimde muhendis olarak bir cok Turk firmasinda
calistim ve Turkiyeden gelen yoneticilerden bazilari ve ozellikle
formen ve usta basi seviyesinde kisiler kendi altinda calisan
Kazaklara cok sert davranabilmekte, ezmekte, kucuk gormekte ve
bazen kufurlu konusmalar olmaktadir. Bunu belkide isi zamaninda
yetistirebilmek icin yapmaktadir zira biraz yumusak davranma
durumunda, kisiler isi yavastan alip isi yetistirememe tehlikesi de
vardir. Ancak, sebebi ne olursa, kaba ve hakir gorucu davranislarda
bulunulmamalidir. Bir insanin kendi ulkesinde baska ulke vatandaslari
tarafindan azarlanmasinin ne gibi psikolojik sonuclar doguracagi bellidir.
2-Kazak vatandaslari ve Turk vatandaslari arasinda haliyle ucret
farki vardir ve 2-3 misli civarindadir. Bu durumun Kazak
vatandaslari tarafindan kabullenilmemesi. Oysa bolgede calisan
Amerikali veya avrupali bir muhendis 6-15 Bin usd ve 28 gun calisip
28 gun kendi memleketine gidebilmekte ve dinlenebilmektedir. Bu
duruma Kazak vatandaslari neden ses cikarmamaktadir? Cunku bunlar
BECHTEL firmasi calisanlaridir ve gercek isverendir ve Kazaklarla
sadece tasaron firma ENKA elemanlari muhatab olmaktadir ve isi
ENKA yapmaktadir ve Bechtel'e karsi Enka sorumludur ve bazen isi
yetistirmek icin sert olmak durumundadir. Aslinda bu olay bir
yerde genel olarak KAZAKISTANDA ki ucretlerin dusuklugune
tepkidir.
3-ENKA'NIN alidigi veya alacagi islerin meblagi cok yuksektir ve 30-
40 yildir BECHTELIN vazgecilmez partneri ENKA'dir.Bu uyumlu calisma
Kazakistandada devam etmektedir ve edecektir.Bu buyuk islerden pay
alamayan OZELLIKLE bazi RUS ve KAZAK firmalari suni olarak
Kazak vatandaslarini ENKAya karsi ayaklandirmislardir ve ENKA'nin
ve Turk vatandaslarinin gitmesini istemekte isleri kendilerinin
yapabilecegini dusunmekteler ve PASTADAN DAHA BUYUK PAY ALMA
YARISI DEVAM ETMEKTEDIR Fakat aslinda bunu yapabilecek kapasiteleri
yeterli degildir ve BECHTEL, ENKA ile calismak istemektedir ve
2000 den fazla Turk vatandasi calismaktadir. Olaylarin esas sebebi
budur.
3-Ayrica Kazakistana ilk gelen bazi Turk vatandaslarinin (sozum
ona is adamlari) islerinde durust olmamalari, Kazak partnerlerini
aldatmalari ve ozellikle bazi insaat islerinde calisan kisilerin
Kazakistan'da cok serbest yasamalari ve kazak kizlariyla gonul
eglendirmede asiri gitmeleride, genel olarak Turk vatandaslarina
karsi bir antipati olusmasina sebep oldu. Bu durum aslinda butun
Kazakistan genelinde yaygindir. Dolayisiyla cok dikkat etmek
gerekir. Aksi taktirde kontrolu alinamayacak olaylar olusabilir. Fakat
BUTUN TURK VATANDASLARINI BU KATEGORIYE KOYMUYORUZ.
Dikkat edelim OYUNA GELMEYELIM , SAKİN OLALIM
Son olarak konu ile alakali
ATALARIMIZDAN bize kalan COK ONEMLI BIRKAC HATIRLATMA
VE COZUM ONERILERI (TURKCE )
1-KOL KIRILIR YEN ICINDE KALIR.
2-PIREYE KIZIP YORGANI YAKMA!
3-BIR CURUK ELMA BIR SEPET ELMAYI MAHVEDER.
4-DUSAMANIN EKMEGINE YAG SURME!
5-SU UYUR DURMAN UYUMAZ.
6-OFKE ILE KALKAN ZARARLA OTURUR.
7-SABRIN SONU SELAMET
Kimseyi suclamiyoruz ve suclamamaliyiz. Herkez kendi hatasina bir
baksin.Unutmayalim Etki tepkiyi getiriri. Turk ve Kazak
elciliklerine Calisma Bakanliklarina, sivil toplum orgutlerine
KATIAD, ISO, ITO v.s. cok is dusmektedir. EGITIM, GUVENLIK ve
ILETISIM'e gereken onem verilirse bu olaylarin onune cok
cabuk gecilecektir. Soylenen sozlere dikkat.Olayi kizistirmak
isteyenlere kulak asmayalim.
YASASIN TURK KAZAK KARDESLIGI .
EY TURK (KAZAK) UYAN !.
DUSMANIN, CEKEMEYENLERIN, KISKANANLARIN EKMEGINE YAG SURME.
KALK VE KUCAKLA KARDESINI.
Selamlar , Saygilar
Rahmetullah CETIN
(Editörün Notu : Rahmetullah Çetin uzun yıllar Kazakistan'da mühendislik yapmış, Kazak asıllı Türk Vatandaşıdır)
|
