Tohumculuk kanunu TBMM'de Avrupa Birliği uyum paketi içinde
görüşülüyor. Cumaya kanunlaşması beklenen yasa ayrıca temel yasa
kabul edilerek fırtına hızı ile yasalaşmasının önü açıldı. 22 Eylül Cuma
gününe meclisten çıkacağı tahmin edilen bu yasayı kamu oyunun kısa zamanda
kavrayabilmesi çok zor.
AB uyum paketi içinde olduğuna göre AB (ve diğer gelişmiş ülke)
şirketlerinin çok önem verdiği hususların taslakta olması gerekiyor.
Gerçekten de taslak incelendiğinde GDO'lu tohumlar için
Türkiye'nin
açıldığı, büyük tohumculuk devlerinin büyük bir pazarda daha rahatlıkla at oynatabilecekleri anlaşılmakta.
GDO'lu çeşitler artık, Türkiye'de yasak
olmalarına rağmen yayılabilecekler. 3 bini endemik (Türkiye kökenli)
13 bin bitki çeşidine sahip Türkiye GDO'lu bitkilerce kirletilecek.
Bu yasa tam olarak uygulandığında semt pazarlarında ve köy meydanlarında henüz çeşit haline gelmemiş maydonoz tohumu bile satmak mümkün olmayacak.
Organik tarımcıları da zorluklar bekliyor. Çeşit karışımlarını satın
alamayacaklar. Onbinlerce yıldır ıslah yapan köylüler bu yasa ile tohumlukları üzerindeki halen gerilemiş olan bütün haklarını kaybedecekler.
Acaba kanunun
uygulamaları hakkında köylüler bilgilendirildi mi? Büyük firmalar yasa
çıkar çıkmaz büyük haklara sahip olacaklar ancak kanun gene de iki yıl
boyunca bu hegemonyayı biraz gevşetmektedir.
Geçici 1. maddede
" 5. maddenin 1. fıkrası
hükmü ile, 7. maddenin 1. fıkrası hükmü kayıtlı çeşidi bulunmayan
bitki türleri ile kayıtlı çeşidi bulunmakla beraber, Bakanlığın gerekli
göreceği tohumluk çeşitleri hakkında bu kanunun yürürlüğe gireceği tarihten itibaren 2 yıl süre ile uygulanmaz"
demektedir.
İki yıl boyunca kanunun zararları hemen
çiftçilerce anlaşılamayacak.
Aynı tarım satış kooperatifleri yasasında
olduğu gibi.
Madde 7
"yurt içinde sadece kayıt altına alınmış
çeşitlere ait tohumlukların ticaretine izin verilir"
denmektedir.
Bununla ilgili olarak çiftçiye küçük bir hava alma penceresi açılmıştır.
Madde 14'de;
istisnalar olarak
"ticarete konu olmamak ve şahsi ihtiyaç miktarı ile
sınırlı kalmak şartıyla, çiftçiler arasında tohumluk mübadeleleri"
kanun dışında bırakılmıştır. Bu oldukça kısıtlayıcıdır. İyi tohuma sahip bir üretici
eğer tohumluğunu köylülere para ile satarsa istisnadan yararlanamayacaktır.
Kanunda kamunun tohumluğun her alanından çekilerek özel firmalara
terk edeceği anlaşılmaktadır.
Madde 15'de yetki devrinden söz
edilmektedir.
Kamu üretim, sertifikalandırma, ticaret ve denetimi pratikte özel
sektöre gerçekte ise büyük dünya tohum devlerine bırakabilecektir. Yasada sözü edilen birliklerin ve alt birliklerin kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu
sayılacak olması ve bunlardan oluşacak olan Birlik ve alt birliklere
yetki devredilecek olması resmi tamamlamaktadır. Bu birliklerin oluşturacağı
hakem kurullarının örneğin çiftçilerle şirketler arası anlaşmazlıklarda
yetkili olacak olmaları tohum devlerinin hakim koltuğuna da oturduğunun açık
kanıtıdır.
Bu yasa Türkiye'nin, doğanın, çiftçilerin ve tüketicilerin
aleyhinedir. Daha geniş tartışılmak üzere meclisten çekilmelidir.
Tayfun Özkaya
Ege Üniversitesi
Ziraat Fakültesi
Tarım Ekonomisi Bölümü
Bornova 35100 İzmir
Email: tayfun.ozkaya @ege.edu.tr
|
