Özelleştirmeler Türkiye'yi Karanlığa Götürüyor

Elektrikte sıkıntı kapıda

**Üretici, santrallarını tek tek kapatırken Enerji Bakanı Güler, "Bunların üretimdeki payı sadece yüzde 2.5" demekle yetindi. "Enerjinin BDDK"si rolündeki Enerji Piyasası Denetleme Kurumu ise gelişmeler karşısında suskunluğunu koruyor. Karanlık gecelerin kapıda olduğu uyarıları dillendiriliyor, ancak sorumlu aranmadığı gibi, kısa ve orta vadede çözüm önerileri de yok.

Alarko Holding iştiraklerinden Altek Alarko Elektrik'in, Kırklareli ve Akenerji Elektrik Üretim AŞ'nin önce Bozüyük kombine çevrim doğalgaz santrallarında sonra da Denizli'de bulunan Deba ve Tekirdağ'daki Mebal elektrik üretim santrallarının kapatılması kararı, kapıdaki elektrik krizine işaret ediyor.

Bu kapatmalar karşısında Enerji Bakanı Hilmi Güler , otoprodoktörleri kastederek ''Bunların payı yüzde 2.5'' dedi ve kriz endişesinin yersiz olduğunu anlatmaya çalıştı. Ancak elektrik sektöründe, bankacılıkta Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun rolünü üstlenen Enerji Piyasası Denetleme Kurulu (EPDK) ise suskunluğunu bozmuyor. EPDK, ne lisans alıp yatırım yapmayana ne de kapatana müdahale edebiliyor. EPDK bugüne kadar, irili ufaklı onlarca yatırım projesine lisans verdi. Ancak sektörde yatırım yapan çok az. EPDK'nin, web sayfasında

(www.epdk.gov.tr)

yer alan ''Lisans Almış Olan Şirketlerin İnşa Halindeki Projelerinin Mayıs 2006 Dönemi İlerleme Raporlarına Göre'' yatırımların gerçekleşme oranları da çok düşük. Özellikle büyük projelerde son 4 yılda sadece yüzde 6'lık ilerleme kaydeden bile var. Yatırım yapmış özel şirketlerin yüksek doğalgaz fiyatlarından dolayı üretimlerini sürdürememeleri ise sektörün diğer bir çıkmazı.

 

Temmuz ayı başında 13 ilde elektrik kesintileri yaşanmasıyla gündeme gelen enerji yatırımları konusunda çözüm bulunamazken hesaplamalar orta vadede Türkiye'yi daha büyük bir enerji krizinin beklediğini gösteriyor.

Kriz ertelenebilir

Talep tahminlerini değerlendirerek üretim kapasitesi projeksiyonu hazırlamakla görevli olan elektrik iletim sistemini işleten kamu şirketi Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) önümüzdeki 10 yıllık öngörülerini bir rapor haline getirdi. Buna göre, yeni enerji yatırımları devreye alınmazsa, halihazırda çalışan santrallar tam kapasiteyle çalıştırılsa bile 3 yıl sonra karanlık günler başlayacak.

Enerji Bakanlığı ve Enerji Üst Kurulu'na sunulan rapor, son 4 yılda ağırlıklı olarak özel sektör tarafından gerçekleştirilen toplam kümülatif yüzde 35'lik büyümeyle birlikte ortaya çıkan Türkiye'nin enerji yatırım ihtiyacını gözler önüne seriyor. 2006-2015 Türkiye elektrik enerjisi üretim kapasite projeksiyonuna göre programdaki elektrik santrallarının devreye alınması halinde 3 yıl sonra meydana gelmesi muhtemel kriz 2011'e ertelenmiş olacak.

Yatırımlardaki durum

Resmi verilere göre 3.752 megavat (MW) kurulu güce sahip tesislerin inşası sürerken, 3.350 MW'lik enerji yatırımına da lisans verildi. Rapora göre artan talebin karşılanması için 8.478 MW'ı rüzgâr ve hidrolik, 17.820 MW'ı termik olmak üzere toplam 26.298 MW'lık yeni kapasitenin sisteme dahil edilmesi gerekiyor.

Türkiye'de elektrik enerjisinin toplam tüketimi (Türkiye brüt üretimi+dışalım-dışsatım) 2004'te yüzde 6.3 artışla 150 milyar kilovat saate (kWh), 2005'te yüzde 7.2 artışla 160.8 milyar kWh'ye çıktı.

TEİAŞ, gelecek 10 yıllık dönemde yılda ortalama yüzde 8.4'lük artışla 2010'da tüketimin 236.7 milyar kWh'ye, 2015'te de 354.3 milyar kWh'ye yükseleceğini öngörüyor.

ATO DA UYARDI:

Kaynaklar çeşitlendirilmeli

Ankara Ticaret Odası (ATO) Başkanı Sinan Aygün , dışa bağımlı hale gelen enerji sektöründe, petrol ve buna bağlı olarak doğalgaz fiyatlarının yükselmesi yüzünden gelecek aylarda Türkiye'yi ciddi bir enerji krizinin beklediğini ileri sürdü. Aygün, ''Elektrik üretiminde dışa bağımlı olduğumuz doğalgazın payı yüzde 43.58'e çıkmış durumda. Suyun payı yüzde 22.36, linyitin payı yüzde 20.86'ya gerilemiş durumda'' dedi. Doğalgaza bağımlılığın en alt düzeye indirilmesi gerektiğini vurgulayan Aygün, ucuz maliyetli ulusal kaynaklara dönülmesinin önemine değindi. Aygün, özel sektörle yaşanan en küçük bir anlaşmazlık nedeniyle, yakın geçmişte Türkiye'nin 13 ilinin karanlığa gömüldüğünü anımsatarak ''1-2 toplantı yapmakla, karşılıklı tavizler vermekle Türkiye'nin enerji sorunu çözülmez. Enerji politikasının tutunacak bir tek teli kalmamıştır. Maalesef Türkiye'yi karanlık günler bekliyor. Jeneratör yılı hayırlı olsun'' dedi.

Kapanmalar artacak, 2007 riskli

İSTANBUL (AA) - Türkiye Kojenerasyon Derneği Başkanı Özkan Ağış , özel sektöre ait enerji üretim santrallarında kapanmaların devam etmesi halinde kış mevsiminde bir sıkıntı yaşanacağını savunarak ''Tedbir alınmazsa, 2007'de de bir elektrik krizi olabileceğini hesaplıyorum'' dedi.

Ağış, ''Doğalgazda yüzde 6.8'lik zam kararı, buna tuz biber ekti, bardağı taşıran son damla oldu. Yine de umudumuzu hâlâ yitirmiş değiliz'' diye konuştu.Yaz aylarında çok fazla elektrik kullanılmadığını, ancak kış mevsiminde hem soğuğun etkisi hem de havanın erken kararması nedeniyle aydınlatma enerjisinin daha fazla kullanıldığını anlatan Ağış şunları kaydetti: ''Kapanmalar devam ederse bazı sıkıntıların devam edeceğini düşünüyorum, hesaplıyorum. Kış mevsiminde bir sıkıntı yaşanır. Tedbir alınmazsa 2007'de de bir elektrik krizi olabileceğini hesaplıyorum. Türkiye'nin kurulu gücü şu anda 39 bin 400 megavat. Ama 39 bin 400 megavat içinde termik santralların oldukça yaşlı ve rehabilitasyon ihtiyacı içinde olduklarını görüyorum. ''

ÖZEL SEKTÖRDEN "SANTRALLERİ KAPATIRIZ" TEHDİDİ

 Bir aydır yaşanan elektrik tartışmaları bir sonuca bağlanmadı. Özel sektör, "Kar yapamazsak santralleri kapatırız" tehdidinde bulunuyor.

Enerji Bakan Hilmi Güler'e göre elektrik otoprodüktörleri, doğalgazı yüzde 20 ucuz almalarına rağmen şikayet ediyor. Muhtemel elektrik kesintileri ise birçok sektörü olumsuz etkileyecek.

 1 Temmuz tarihinde 13 ilin karanlıkta kalmasıyla başlayan tartışma sürüyor. Doğalgazdan elektrik üreten özel şirketlerin yetkilileri "Kar yapamazsak santralleri kapatırız" diyor.

Enerji Bakanı Hilmi Güler de özel sektörü suçluyor. Güler, otoprodüktörlerin elektrik payının yüzde 2 buçuğunu ürettiğini söylüyor. Güler, otoprodütörlerin, doğalgazı da yüzde 20 ucuza aldığını söylüyor.
Ankara Ticaret Odası'nın yaptığı araştırmaya göre Avrupalı bir çalışan, gelirinin yüzde 1'ini elektriğe harcıyor. Türk halkı ise gelirinin yüzde 15'ini elekriğe ayırıyor. Gelecek sene yapılması muhtemel bir elektrik kesintisinde etkilenecek sektörlerden bazıları şöyle: Bankacılık, inşaat, halıcık, konfeksiyon, matbaa, bilgisayar, sağlık, eğitim, gıda.