9 milyar dolarlık büyüme için 8 milyar dolar açık

2005 yılında 61.4 milyar dolarlık bir milli gelir artışı için 23 milyar dolar açık vermek zorunda kalan Türkiye ekonomisi, bu yılın ilk çeyreginde de 9 milyar dolarlık bir büyümeyi ancak 8.4 milyar dolarlık cari açıkla saglayabildi. 80.3 milyar dolarlık bir milli gelir yaratılan ilk çeyrekte verilen cari açık, yaratılan gelirin yüzde 10.5'iyle çeyrekler itibariyle şimdiye kadarki en yüksek noktasına yükseldi.

 

Döviz kurlarında sıcak para çıkışı nedeniyle mayıs ayın­dan sonra yaşanan yükselmenin, faiz ve enflasyon oran­lan üzerinde yol açtığı etkinin Türkiye ekonomisinin bü­yüme hızını bu yılın ikinci yarısından itibaren önemli öl­çüde yavaşlatması beklenirken, Türkiye'nin bu yılın ilk çeyreginde milli gelirinde 9 milyar dolarlık bir artış için 8.4 milyar dolarlık cari işlemler açığı vermek zorunda kaldığı belirlendi.

 

İlk kez bir çeyrekte Türkiye yaratılan, milli gelirin yüz­de 10'undan fazla bir cari açıkla karşılaştı.

ANKA'nın Merkez Bankası ve Türkiye İstatistik Kurumu verilerinden yaptığı belirlemeye göre Türkiye ekonomisinin büyümek için cari işlemler açığına olan bağımlılığı bu yıl iyice belirginleşti. Türkiye özellikle 2004 yılından başlayarak hem yarattığı milli gelire hem de milli gelirinde kaydettigi artış için giderek da yüksek oranlarda cari işlemler açığı vermeye başladı.

Genel olarak cari işlemler açığının büyümenin bir sonucu oldugu kabul edilirken, özellikle 2005 yılı ve bu yılın ilk yarısında büyümenin cari işlemler açığının bir sonucu olduguna yönelik bir görüntü oluştu.

 

Büyüme hızında düşüş beklentisi

Türkiye'nin yüksek düzeyde cari işlemler açığı ver­mesi sıcak para girişi nedeniyle YTL'deki degerlen­meden önemli ölçüde etkilendi. YTL'nin degerlen­mesi ihracatı ve turizmi olumsuz etkileyip döviz ge­lirlerindeki artış hızını düşürürken, tüketim malı ve ara malı ithalatını da artırarak döviz giderlerini bü­yüttügü için cari işlemler açığı hızla arttı. Sıcak pa­ra girişi yüzünden cari açığı rahat finanse edebilen Türkiye'nin bu sıcak paraya dayalı büyüme ivmesi­ni bu yılın ikinci yarısından itibaren kaybettigi tah­min ediliyor. Döviz kurlarındaki yükseliş ve sıcak para çıkışının sürmesinin bu yılın ikinci yarıdan iti­baren Türkiye'nin 2002 yılından bu yana sürdürdü­gü yüksek büyüme hızını düşürmesi bekleniyor.

 

Hep daha fazla açık gerekiyor

2002 yılında Türkiye milli gelirinde bir önceki yıla göre 58.3 milyar dolarlık bir büyüme sağladı. Bu büyüme için Türkiye toplam 1 milyar 524 milyon dolarlık cari işlemler açığı verdi. 2003 yılında ise

Türkiye milli gelirini 58 milyar 407 milyon dolar artıra­rak 239 milyar 235 milyon dolara çıkarırken 8 milyar 35 milyon dolarlık bir cari açık vermek zorunda kaldı. 2002 yılında yüzde 2.6 olan cari açığın, milli gelirdeki artışa oranı, 2003 yılında yüzde 13.8'e yükseldi.

Cari açığa bağımlı büyüme 2004 yılında biraz daha be­lirginleşti. Milli gelirin toplam 60 milyar 240 milyon do­lar artarak 299 milyar 475 milyon dolar oldugu, 2004 yı­lında cari işlemler açığı 15 milyar 647 milyon dolara ka­dar yükseldi. Açık milli gelirdeki artışın yüzde 26'sı, mil­li gelirin ise yüzde 5.2'si kadar bir büyüklük oluşturdu.

Özel nihai ve yatırım harcamalarının önemli ölçüde art­tığı 2005 yılında ise Türkiye'nin milli geliri 61 milyar 401 milyon dolar büyüdü. Bu büyüme için Türkiye eko­nomisi toplam 23 milyar 31 milyon dolar açık verdi. Açık milli gelirdeki büyümenin yüzde 37.5'i kadar bir büyüklük meydana getirdi. 360 milyar 876 milyar dola­ra yükselen milli gelirin yüzde 6.4'ü kadar bir cari açık verildi.

Bu yılın ilk üç aylık döneminde ise Türkiye milli gelirin­de geçen yılın ilk çeyregine göre 8 milyar 999 milyon do­larlık bir artış sağladı. Ancak bu artış için toplam 8 milyar 397 milyon dolarlık bir cari işlemler açığı vermek zorunda kaldı. Cari açık aynı dönemdeki milli gelir artı­şının yüzde 93.3 'ü kadar bir büyüklük oluşturdu. Tarihsel veriler genel olarak yılın ilk çeyreklerinde Tür­kiye'nin özellikle turizm gelirlerinin düşüklügü yüzün­den diger çeyreklere oranla yüksek bir cari işlemler açı­ğı verdigini gösteriyor. Ancak, bu yılın ilk çeyregindeki cari işlemler açığının milli gelirde artan kısma ve milli gelirin toplamına olan oram önceki yılların ilk üç aylık dönemlerinin de oldukça üzerinde seyrediyor. 2003 yılının ilk çeyregindeki cari açık aym dönemdeki milli gelirin yüzde 7.3'ü, milli gelirdeki büyümenin ise yüzde 59.4'ü kadar bir büyüklük oluşturmuştu. Türki­ye'nin 2002 yılının aym dönemine göre 5.1 milyar dolar

artırarak 41 milyar dolarlık bir milli gelir yarattığı 2003 yılının birinci çeyreginde 3 milyar dolarlık cari açık oluş­muştu.

2004 yılının ilk çeyreginde açık aynı çeyrekteki 60.3 mil­yar dolar olan milli gelirin yüzde 9'una kadar yükseldi.

Milli gelir artışının 19.3 milyar dolar oldugu 2004 yılının ilk çeyreginde cari işlemler açığı ise 5.4 milyar dolara yükselmişti.

Geçen yılın ilk çeyreginde Türkiye 71.3 milyar dolarlık bir milli gelir yarattı. Milli gelirdeki artış ise 11 milyar dolar olurken, 6.2 milyar dolarlık cari işlemler açığı ve­rildi. Cari açık milli gelirin yüzde 8.7'si, milli gelirdeki artışın ise yüzde 56.3'ü kadar bir büyüklük oluşturdu.