Dünya10 Şubat 2006 00:00
KARIKATUR KRIZININ POLITIK ANLAMI: ABD’NIN YENI “OTEKISI” VE TURKIYE - Osman Metin Öztürk
Karikatur krizi, ozde arkasinda ABD’nin yer aldigi Islam-Bati catismasi baglaminda gorulebilecek bir gelismedir. Kriz, Bati icindeki ayrisma surecini durduracak ve ABD’nin Batiyi temsil konumunu pekistirecektir. Bu konumdaki ABD icin, Iran’in yeni “oteki” oldugu degerlendirilmektedir. Enerji fiyatlarindaki artis uzerinden zenginlestirilerek, guc izafe edilerek ve krizlerle Islam ve Arap Dunyasini temsil konumuna itilerek one cikarilan Iran’in, Islam-Bati catismasinin kabul gordugu ve ABD’nin tartismasiz Batiyi temsil ettigi bir ortamda, ABD karsisinda fazla sansi olmayacaktir. Ustelik, gucu abartilarak one cikarilmis bir Iran’i alt etmesi, ABD’ye uluslararasi politikada ayrica prestij ve avantaj saglayacaktir. Afganistan’dan ve Irak’tan sonra, Iran’in da bu sekilde devre disi birakilmasi, ABD’ye politik, askeri ve ekonomik acilardan inanilmaz avantajlar sunacaktir. Alt edilecek Iran’in ayni zamanda Islam ve Arap dunyalarini temsil edecek olmasi, ABD’nin kazancini katmerli yapacaktir. Bolgedeki Islam ve Arap ulkelerinin enerji kaynaklari, butunuyle ABD’nin kontrolune girmis olacaktir. Bu, ABD icin, Dunya Imaparatorlugu demektir.new prescription coupons free prescription cards discount online cialis coupons
Once zamanlamaya bakilmali…
Karikatur krizi, Iran acisindan, nukleer imkan ve
yetenegi konusundaki tartismalarin Uluslararası Atom
Enerjisi Ajansi (UAEA)’ndan BM Guvenlik Konseyi’ne
tasindigi ve Iran uzerindeki baskinin arttigi bir
sirada ortaya cikmis; ABD acisindan da, Amerikan
karsitiliginin tavan yaptigi ve ABD’nin uluslararasi
kamuoyu nezdinde bir yalnizliga dogru gitmeye
basladigi bir sirada patlak vermistir.
Sonra mekana, yani olaylarin cereyan ettigi ulkelere
bakilmali…
Halkinin cogu Musluman olan, Buyuk Orta Dogu Projesi
kapsaminda oldugu bilinen ve ABD’nin ciddi sorunlari
yasadigi Suriye, Lübnan, Türkiye, Pakistan ve
Afganistan ile, Orta Dogu’nun ve Guneydogu Asya’nın
Musluman ulkelerinde, karikaturlerin yayinlanmasina
tepkiyi ifade eden, bir kismi kanli, gösteriler
yapilmistir.
En son olarak da kuvvete bakalim…
ABD’nin baskisi ile Iran’in UAEA uzerinden BM Guvenlik
Konseyi’ne sevk edilmesi, Rusya ve Cin’in bu konuda
ABD’ye destek vermesi, Iran acisindan ciddi olumsuz
bir gelismedir. Iran, BM Guvenlik Konseyi’ne sadece
sevk edilmistir. Yani ortada, bir sureci baslatan
karar vardir. Iran ile ilgili olarak icrai nitelikte
alinmis bir karar yoktur. Ancak, bu gelisme, Iran’in
yeni muhafzakar yonetiminin onlemekte basarisiz oldugu
bir gelismedir ve izlemekte oldukları siyaset
nedeniyle cok cabuk bir kirilmaya yol acabilecek bir
durumdur. Dolayisiyla dengelenmesi icap etmektedir.
Bu belirtilenlerin anlami, karikatur krizinin
arkasinda Iran’in olabilecegidir. ABD, BM Guvenlik
Konseyi’ne sevk edilmesini saglamak suretiyle Iran
karsisinda ciddi bir gelisme saglamis ve avantaj elde
etmistir. Iran da, bu gelismeyi karikatur krizi ile
dengelemeye yonelmistir.
Batı Iran’in uzerine gidince aldigi cevap, karikatur
krizi uzerinden Islam-Bati catismasinin gundeme
tasinmasi ve siyasal Islamcilarin saflarini
guclendirmeleri ile sonuclanan eylemlerin yayilmasi ve
yogunlasmasi olmustur.
Karikatur krizine bu sekilde bakmak mumkundur.
Boyle bir ihtimalin dusunulmesine yol acan nedenler,
gelismelerin bu iki aktore yansimasindan
cikarilmistir.
Karikatur krizi siyasal Islami hareketi guclendirmekte
ve bu da, Iran’in isine gelmekte, elini
kuvvetlendirmektedir. Cunku, bugun varili 65 dolara
satilan petrol ve bir o kadar degerli dogal gaz
uzerinden surekli akan gelire sahip Iran, Ahmedinecad
ile, Irak’taki tablonun da tetikledigi, yeniden rejim
ihracina yonelmistir. Iran’in, yayilma ve rejimini
ihrac acisindan, bugun oldukca avantajli bir konumda
oldugu bir gercektir. Yani, Dunya Muslumanlarinin
hamiligi hedefi, dune gore, daha erisilebilir bir
hedef olarak gozukmektedir. Boyle bir atmosferde,
karikatur krizi, hem siyasal İslami besleyecek, hem de
farkli ulkelerdeki siyasal Islamci kesimleri Iran’in
etkisine acacaktir. Karikatur krizine tepkilerin sokak
gosterileri seklinde kendini gosterdigi ulkelere bu
gozle bakilabilir. Bu, bir baska acidan da, Iran’in
uzerine gidilir ise, Tahran’in harekete gecirebilecegi
unsurlar ve dolayisiyla Batiya verilmis bir gozdagi
anlamina gelir.
11 Eylul hadisesinden sonra ABD’nin İngiltere ile
birlikte izledigi siyaset, ozellikle Irak’in isgali,
butun dunyada bir rahatsizliga yol acmisti. ABD ve
Batı karsitligi, ozellikle Orta Dogu’da giderek
taraftar bulmaya baslamisti. Daha cok Arap ve Islam
dunyalarini etkisi altina alan bu egilim dikkate
alindiginda, karikatur krizi, acikca ABD’ye meydan
okuyan Iran’i one cikaracaktir. Karikatur krizinin, bu
kosullarda, Arap ve Islam dunyalarini Tahran’in
etkisine acacagini ve Iran’i, Arap ve Islam
Dunyalarinin temsilcisi konumuna itecegini dikkate
almak gerekir.
ABD acisindan bakildiginda ise, karikatur krizinin bir
Avrupa ulkesi tarafindan baslatilmasi, diger bazi
Avrupa ulkelerinden de buna destek gelmesi, Islam
Konferansi Orgutu (IKO)’nun toplanti onerisinin AB
tarafindan ret edilmesi ve butun bunlar olurken
ABD’nin Muslumanlardan yana bir tavir sergilemesi,
Arap ve Islam Dunyalarinda yukselen ABD karsitliginin
siddetini kaybetmesine yol acacagi suphesizdir.
Karikatur krizi, Bati karsitliginin yon degistirerek
Avrupa’ya yonelmesine neden olmustur ve olacaktir.
Boylece, ABD, Batı karsitliginin olumsuz yukunu tek
basina ustlenmekten kurtulacaktir. Arap ve Islam
dunyalarini bu kriz uzerinden karsilarina alan Avrupa
ulkelerinin ABD’nin destegine daha cok ihtiyac
duyacaklari cikis noktasi alinirsa, karikatur krizi
ile, ABD, onemli bir kazanima daha kavusacak, Avrupa
ulkeleri uzerinde daha cok etkili olma imkanını da
elde edecektir. ABD’nin asil onemli kazanci, bolgeden
gelen BOP’a yonelik tepkilerin azalacak olmasidir.
Avrupa ulkelerinin ve ABD’nin karikatur krizi
karsisindaki tutumlari karsilastirildiginda, ABD,
Avrupa ulkelerine gore, yerel unsurlar tarafindan daha
kabul edilebilir bulunacaktir. Bunun da, BOP’a yonelik
tepkileri asagiya cekecegi suphesizdir.
Karikatur krizi, ozde arkasinda ABD’nin yer aldigi
Islam-Bati catismasi baglaminda gorulebilecek bir
gelismedir. Kriz, Bati icindeki ayrisma surecini
durduracak ve ABD’nin Batiyi temsil konumunu
pekistirecektir. Bu konumdaki ABD icin, Iran’in yeni
“oteki” oldugu degerlendirilmektedir. Enerji
fiyatlarindaki artis uzerinden zenginlestirilerek, guc
izafe edilerek ve krizlerle Islam ve Arap Dunyasini
temsil konumuna itilerek one cikarilan Iran’in,
Islam-Bati catismasinin kabul gordugu ve ABD’nin
tartismasiz Batiyi temsil ettigi bir ortamda, ABD
karsisinda fazla sansi olmayacaktir. Ustelik, gucu
abartilarak one cikarilmis bir Iran’i alt etmesi,
ABD’ye uluslararasi politikada ayrica prestij ve
avantaj saglayacaktir. Afganistan’dan ve Irak’tan
sonra, Iran’in da bu sekilde devre disi birakilmasi,
ABD’ye politik, askeri ve ekonomik acilardan inanilmaz
avantajlar sunacaktir. Alt edilecek Iran’in ayni
zamanda Islam ve Arap dunyalarini temsil edecek
olmasi, ABD’nin kazancini katmerli yapacaktir.
Bolgedeki Islam ve Arap ulkelerinin enerji kaynaklari,
butunuyle ABD’nin kontrolune girmis olacaktir. Bu, ABD
icin, Dunya Imaparatorlugu demektir.
Yani ABD, Iran’i, kendisine Dunya Imparatorlugunu
sunacak yeni “oteki” olma noktasına itmektedir.
Karikatur krizi de bu itis senaryosunun bir
parcasidir.
Bu noktada, ABD ile Iran arasinda, 1979 öncesinde acik
ve cok yakin bir yakinlasmanin oldugunu; 1979
sonrasinda da bunun “örtülü” olarak devam ettiginin ve
bugunlere geldiginin degerlendirildigini ifade etmek
gerekir. Son 20-25 yil icinde cereyan eden bazi
olaylar, ABD ile Iran’in, bolgede catisirlarken, ayni
zamanda birbirlerini dikkate aldiklarini; bu iki
aktorun, ucuncu aktorlere karsi, bolgede birbirlerini
kullandiklarini akillara getirmektedir. Karikatur
krizi de bu baglamda gorulebilir. Burada en onemli
husus, taraflarin birbirlerini kullanma durumunun
nereye (hangi noktaya) kadar surebilecegidir.
Iran’in yeni yonetiminin, arkasinda kendisinin oldugu
karikatur krizinin ABD’nin “Dunya İmparatorluğu”na
hizmet etmesi ihtimalinin farkinda olmadigi ve
karikatur krizinde bir adim sonrasini dusunmedigi
kabul edilemez. Iran’in da buyuk oyandigini kabul
etmek gerekir. Bir an icin, olaylarin ABD’den yana
degilde, Iran’in lehine bir mecraya kaydigi
dusunulurse, bu takdirde, Iran, Islam-Bati
catismasinda Islami gercekten temsil eden taraf
olacaktir. Bunun pratikteki anlami da, Iran’daki
teokratik rejimin yayilmasi ve Batinin giderek
sinirlarina cekilmek zorunda kalmasidir.
Karikatur krizinin bu kadar genis bir konsept icinde
dusunmek mumkundur.
Yukaridaki bu politik degerlendirmeden Turkiye icin de
bazi sonuclar cikarilabilir.
Karikatur krizi, Turkiye’nin AB uyeligine acikca karsi
cikan ve Turkiye’nin Roj Tv. konusundaki hakli
isteklerine olumlu cevap vermeyen Danimarka uzerinden
ortaya cikmistir. Turkiye’nin Roj Tv. konusundaki
istegini dusunce ozgurlugu ile bagdasmayacagi
gerekcesi ile ret eden Danimarka’nin, krize neden olan
karikaturleri de, Turkiye’deki dusunce ozgurlugunun
sinirlarini olcmek icin yayinlamis olmasi oldukca
onemlidir. Yayinlanan karikaturler Muslumanlarin
Peygamaberi Hazreti Muhammed’e iliskindir ve bu
karikaturlerle, aday ulke Turkiye’nin dusunce
ozgurlugune iliskin tavri belirlenmeye calisilmistir.
Bu belirleme isinde butun Muslumanlarin Peygamberi
olan Hazreti Muhammed’in kullanilmis olmasi, Avrupa’da
Turkiye’nin laik ve demokratik kimligi ile degil,
Islami kimligi ile bilindigine isaret eder. O zaman,
yakin zamana kadar Avrupa’da laik ve demokratik
kimligi ile taninan Turkiye’nin ne olmusdu da simdi
Islam kimligi ile tanindigini ve bu kimlik uzerinden
olcumlere konu yapildigini sorgulamak gerekir. Bunu
herhalde, AKP’nin, tam uyelik baglaminda AB ulkeleri
ile olan iliskilerde cizdigi profile baglamak
gerekecektir. Ve eger oyle ise, bu, mevcut siyasal
iktidarin ulkeye verdigi en buyuk zarar olacaktir.
Yukaridaki degerlendirmeden cikarilacak bir diger
sonuc da, karikatur krizinin, Turkiye’yi AB’den
uzaklastirmaktan cok, AB nezdinde cazabesini/onemini
daha cok artiracagidir. Cunku, karikatur krizi,
yukaridaki degerlendirmeden de anlasilacagi uzere,
AB’ni sikintiya sokacak bir gelismedir. AB’nin bolgeye
girisi ve bolgedeki varligi sikintiya girecek, ABD’ye
bagli olacaktir. Bu da, ABD’nin yaptigi gibi, AB’nin,
bolgeye Turkiye uzerinden yaklasmak istemesine yol
acacaktir. O itibarla, AKP cevrelerinden gelen,
karikatur krizinin arkasinda Turkiye’nin AB uyeligini
baltalamak isteyenlerin oldugu yonundeki yorum ve
degerlendirmeler, anlamli olmaktan uzaktır. Tam
aksine, karikatur krizi, AB cevrelerinde Turkiye’nin
degerinin daha iyi anlasilmasina hizmet edecek ve
AB’yi Turkiye’ye itecektir.
Diger taraftan, AKP cevrelerinden gelen karikatur
krizinin Turkiye’yi AB’den uzaklastiracagi yolundaki
yorum ve degerlendirmelerin, Iran’daki yonetim
degisikliginden ve AB’ye uyum adi altinda Turkiye’yi
getirdikleri noktadan sonra, artik AB’ye ihtiyaclari
kalmadigini degerlendiren ve AB ile iliskileri
koparmak icin baskalarina izafe edilecek bahane arayan
bir yaklasimin varligina isaret ettigini dusunmek de
gerekir. Yani, AB, AKP icin islevini tamamlamistir ve
simdi sira, AKP’nin bir zarar gormeden AB’den
kurtulmaya gelmistir.
Bu noktada, siyasal Islami bir tabana ve soyleme sahip
AKP, SP ve ANAP gibi siyasal partilerden ve bunlarin
genclik orgutlerinden karikaturlere yonelik ciddi bir
tepkinin gelmemis olmasi da dikkat cekmektedir. Bu
dikkat cekici husus, AB’ye izafe edilecek bir bahane
ile AB’den uzaklasma amacina izafe edilebilecegi gibi,
yakalasan Cumhurbaskanligi secimlerine baglanip,
AKP’nin kendi icinden aday cikarmayi dusundugu
anlamina da alinabilir.
Karikatur krizi, Turkiye’de bazi seylere dikkat
cekmesi acisindan oldukca onemlidir. Iran’da
Ahmedinecad gibi bir muhafazakarin Cumhurbaskanligi
koltuguna oturmasindan sonra ve otururken, Turkiye’de
de, siyasal Islamci tabandan gelen birinin
Cumhurbakanligi makamina oturmasinin bolgesel
politikalara nasil yansiyacagi uzerinde durmak
gerekir. Siyasal Islamcilarin karikatur krizine
beklenen tepkiyi gostermemeleri, bunlarin
Cuhurbaskanligi secimlerine verdikleri önemin bir
isaretidir.
Siyasal Islamcilar bu konuda sessiz ve “derin”den
gitmeye basladilar…
Karikatur krizi, Iran acisindan, nukleer imkan ve
yetenegi konusundaki tartismalarin Uluslararası Atom
Enerjisi Ajansi (UAEA)’ndan BM Guvenlik Konseyi’ne
tasindigi ve Iran uzerindeki baskinin arttigi bir
sirada ortaya cikmis; ABD acisindan da, Amerikan
karsitiliginin tavan yaptigi ve ABD’nin uluslararasi
kamuoyu nezdinde bir yalnizliga dogru gitmeye
basladigi bir sirada patlak vermistir.
Sonra mekana, yani olaylarin cereyan ettigi ulkelere
bakilmali…
Halkinin cogu Musluman olan, Buyuk Orta Dogu Projesi
kapsaminda oldugu bilinen ve ABD’nin ciddi sorunlari
yasadigi Suriye, Lübnan, Türkiye, Pakistan ve
Afganistan ile, Orta Dogu’nun ve Guneydogu Asya’nın
Musluman ulkelerinde, karikaturlerin yayinlanmasina
tepkiyi ifade eden, bir kismi kanli, gösteriler
yapilmistir.
En son olarak da kuvvete bakalim…
ABD’nin baskisi ile Iran’in UAEA uzerinden BM Guvenlik
Konseyi’ne sevk edilmesi, Rusya ve Cin’in bu konuda
ABD’ye destek vermesi, Iran acisindan ciddi olumsuz
bir gelismedir. Iran, BM Guvenlik Konseyi’ne sadece
sevk edilmistir. Yani ortada, bir sureci baslatan
karar vardir. Iran ile ilgili olarak icrai nitelikte
alinmis bir karar yoktur. Ancak, bu gelisme, Iran’in
yeni muhafzakar yonetiminin onlemekte basarisiz oldugu
bir gelismedir ve izlemekte oldukları siyaset
nedeniyle cok cabuk bir kirilmaya yol acabilecek bir
durumdur. Dolayisiyla dengelenmesi icap etmektedir.
Bu belirtilenlerin anlami, karikatur krizinin
arkasinda Iran’in olabilecegidir. ABD, BM Guvenlik
Konseyi’ne sevk edilmesini saglamak suretiyle Iran
karsisinda ciddi bir gelisme saglamis ve avantaj elde
etmistir. Iran da, bu gelismeyi karikatur krizi ile
dengelemeye yonelmistir.
Batı Iran’in uzerine gidince aldigi cevap, karikatur
krizi uzerinden Islam-Bati catismasinin gundeme
tasinmasi ve siyasal Islamcilarin saflarini
guclendirmeleri ile sonuclanan eylemlerin yayilmasi ve
yogunlasmasi olmustur.
Karikatur krizine bu sekilde bakmak mumkundur.
Boyle bir ihtimalin dusunulmesine yol acan nedenler,
gelismelerin bu iki aktore yansimasindan
cikarilmistir.
Karikatur krizi siyasal Islami hareketi guclendirmekte
ve bu da, Iran’in isine gelmekte, elini
kuvvetlendirmektedir. Cunku, bugun varili 65 dolara
satilan petrol ve bir o kadar degerli dogal gaz
uzerinden surekli akan gelire sahip Iran, Ahmedinecad
ile, Irak’taki tablonun da tetikledigi, yeniden rejim
ihracina yonelmistir. Iran’in, yayilma ve rejimini
ihrac acisindan, bugun oldukca avantajli bir konumda
oldugu bir gercektir. Yani, Dunya Muslumanlarinin
hamiligi hedefi, dune gore, daha erisilebilir bir
hedef olarak gozukmektedir. Boyle bir atmosferde,
karikatur krizi, hem siyasal İslami besleyecek, hem de
farkli ulkelerdeki siyasal Islamci kesimleri Iran’in
etkisine acacaktir. Karikatur krizine tepkilerin sokak
gosterileri seklinde kendini gosterdigi ulkelere bu
gozle bakilabilir. Bu, bir baska acidan da, Iran’in
uzerine gidilir ise, Tahran’in harekete gecirebilecegi
unsurlar ve dolayisiyla Batiya verilmis bir gozdagi
anlamina gelir.
11 Eylul hadisesinden sonra ABD’nin İngiltere ile
birlikte izledigi siyaset, ozellikle Irak’in isgali,
butun dunyada bir rahatsizliga yol acmisti. ABD ve
Batı karsitligi, ozellikle Orta Dogu’da giderek
taraftar bulmaya baslamisti. Daha cok Arap ve Islam
dunyalarini etkisi altina alan bu egilim dikkate
alindiginda, karikatur krizi, acikca ABD’ye meydan
okuyan Iran’i one cikaracaktir. Karikatur krizinin, bu
kosullarda, Arap ve Islam dunyalarini Tahran’in
etkisine acacagini ve Iran’i, Arap ve Islam
Dunyalarinin temsilcisi konumuna itecegini dikkate
almak gerekir.
ABD acisindan bakildiginda ise, karikatur krizinin bir
Avrupa ulkesi tarafindan baslatilmasi, diger bazi
Avrupa ulkelerinden de buna destek gelmesi, Islam
Konferansi Orgutu (IKO)’nun toplanti onerisinin AB
tarafindan ret edilmesi ve butun bunlar olurken
ABD’nin Muslumanlardan yana bir tavir sergilemesi,
Arap ve Islam Dunyalarinda yukselen ABD karsitliginin
siddetini kaybetmesine yol acacagi suphesizdir.
Karikatur krizi, Bati karsitliginin yon degistirerek
Avrupa’ya yonelmesine neden olmustur ve olacaktir.
Boylece, ABD, Batı karsitliginin olumsuz yukunu tek
basina ustlenmekten kurtulacaktir. Arap ve Islam
dunyalarini bu kriz uzerinden karsilarina alan Avrupa
ulkelerinin ABD’nin destegine daha cok ihtiyac
duyacaklari cikis noktasi alinirsa, karikatur krizi
ile, ABD, onemli bir kazanima daha kavusacak, Avrupa
ulkeleri uzerinde daha cok etkili olma imkanını da
elde edecektir. ABD’nin asil onemli kazanci, bolgeden
gelen BOP’a yonelik tepkilerin azalacak olmasidir.
Avrupa ulkelerinin ve ABD’nin karikatur krizi
karsisindaki tutumlari karsilastirildiginda, ABD,
Avrupa ulkelerine gore, yerel unsurlar tarafindan daha
kabul edilebilir bulunacaktir. Bunun da, BOP’a yonelik
tepkileri asagiya cekecegi suphesizdir.
Karikatur krizi, ozde arkasinda ABD’nin yer aldigi
Islam-Bati catismasi baglaminda gorulebilecek bir
gelismedir. Kriz, Bati icindeki ayrisma surecini
durduracak ve ABD’nin Batiyi temsil konumunu
pekistirecektir. Bu konumdaki ABD icin, Iran’in yeni
“oteki” oldugu degerlendirilmektedir. Enerji
fiyatlarindaki artis uzerinden zenginlestirilerek, guc
izafe edilerek ve krizlerle Islam ve Arap Dunyasini
temsil konumuna itilerek one cikarilan Iran’in,
Islam-Bati catismasinin kabul gordugu ve ABD’nin
tartismasiz Batiyi temsil ettigi bir ortamda, ABD
karsisinda fazla sansi olmayacaktir. Ustelik, gucu
abartilarak one cikarilmis bir Iran’i alt etmesi,
ABD’ye uluslararasi politikada ayrica prestij ve
avantaj saglayacaktir. Afganistan’dan ve Irak’tan
sonra, Iran’in da bu sekilde devre disi birakilmasi,
ABD’ye politik, askeri ve ekonomik acilardan inanilmaz
avantajlar sunacaktir. Alt edilecek Iran’in ayni
zamanda Islam ve Arap dunyalarini temsil edecek
olmasi, ABD’nin kazancini katmerli yapacaktir.
Bolgedeki Islam ve Arap ulkelerinin enerji kaynaklari,
butunuyle ABD’nin kontrolune girmis olacaktir. Bu, ABD
icin, Dunya Imaparatorlugu demektir.
Yani ABD, Iran’i, kendisine Dunya Imparatorlugunu
sunacak yeni “oteki” olma noktasına itmektedir.
Karikatur krizi de bu itis senaryosunun bir
parcasidir.
Bu noktada, ABD ile Iran arasinda, 1979 öncesinde acik
ve cok yakin bir yakinlasmanin oldugunu; 1979
sonrasinda da bunun “örtülü” olarak devam ettiginin ve
bugunlere geldiginin degerlendirildigini ifade etmek
gerekir. Son 20-25 yil icinde cereyan eden bazi
olaylar, ABD ile Iran’in, bolgede catisirlarken, ayni
zamanda birbirlerini dikkate aldiklarini; bu iki
aktorun, ucuncu aktorlere karsi, bolgede birbirlerini
kullandiklarini akillara getirmektedir. Karikatur
krizi de bu baglamda gorulebilir. Burada en onemli
husus, taraflarin birbirlerini kullanma durumunun
nereye (hangi noktaya) kadar surebilecegidir.
Iran’in yeni yonetiminin, arkasinda kendisinin oldugu
karikatur krizinin ABD’nin “Dunya İmparatorluğu”na
hizmet etmesi ihtimalinin farkinda olmadigi ve
karikatur krizinde bir adim sonrasini dusunmedigi
kabul edilemez. Iran’in da buyuk oyandigini kabul
etmek gerekir. Bir an icin, olaylarin ABD’den yana
degilde, Iran’in lehine bir mecraya kaydigi
dusunulurse, bu takdirde, Iran, Islam-Bati
catismasinda Islami gercekten temsil eden taraf
olacaktir. Bunun pratikteki anlami da, Iran’daki
teokratik rejimin yayilmasi ve Batinin giderek
sinirlarina cekilmek zorunda kalmasidir.
Karikatur krizinin bu kadar genis bir konsept icinde
dusunmek mumkundur.
Yukaridaki bu politik degerlendirmeden Turkiye icin de
bazi sonuclar cikarilabilir.
Karikatur krizi, Turkiye’nin AB uyeligine acikca karsi
cikan ve Turkiye’nin Roj Tv. konusundaki hakli
isteklerine olumlu cevap vermeyen Danimarka uzerinden
ortaya cikmistir. Turkiye’nin Roj Tv. konusundaki
istegini dusunce ozgurlugu ile bagdasmayacagi
gerekcesi ile ret eden Danimarka’nin, krize neden olan
karikaturleri de, Turkiye’deki dusunce ozgurlugunun
sinirlarini olcmek icin yayinlamis olmasi oldukca
onemlidir. Yayinlanan karikaturler Muslumanlarin
Peygamaberi Hazreti Muhammed’e iliskindir ve bu
karikaturlerle, aday ulke Turkiye’nin dusunce
ozgurlugune iliskin tavri belirlenmeye calisilmistir.
Bu belirleme isinde butun Muslumanlarin Peygamberi
olan Hazreti Muhammed’in kullanilmis olmasi, Avrupa’da
Turkiye’nin laik ve demokratik kimligi ile degil,
Islami kimligi ile bilindigine isaret eder. O zaman,
yakin zamana kadar Avrupa’da laik ve demokratik
kimligi ile taninan Turkiye’nin ne olmusdu da simdi
Islam kimligi ile tanindigini ve bu kimlik uzerinden
olcumlere konu yapildigini sorgulamak gerekir. Bunu
herhalde, AKP’nin, tam uyelik baglaminda AB ulkeleri
ile olan iliskilerde cizdigi profile baglamak
gerekecektir. Ve eger oyle ise, bu, mevcut siyasal
iktidarin ulkeye verdigi en buyuk zarar olacaktir.
Yukaridaki degerlendirmeden cikarilacak bir diger
sonuc da, karikatur krizinin, Turkiye’yi AB’den
uzaklastirmaktan cok, AB nezdinde cazabesini/onemini
daha cok artiracagidir. Cunku, karikatur krizi,
yukaridaki degerlendirmeden de anlasilacagi uzere,
AB’ni sikintiya sokacak bir gelismedir. AB’nin bolgeye
girisi ve bolgedeki varligi sikintiya girecek, ABD’ye
bagli olacaktir. Bu da, ABD’nin yaptigi gibi, AB’nin,
bolgeye Turkiye uzerinden yaklasmak istemesine yol
acacaktir. O itibarla, AKP cevrelerinden gelen,
karikatur krizinin arkasinda Turkiye’nin AB uyeligini
baltalamak isteyenlerin oldugu yonundeki yorum ve
degerlendirmeler, anlamli olmaktan uzaktır. Tam
aksine, karikatur krizi, AB cevrelerinde Turkiye’nin
degerinin daha iyi anlasilmasina hizmet edecek ve
AB’yi Turkiye’ye itecektir.
Diger taraftan, AKP cevrelerinden gelen karikatur
krizinin Turkiye’yi AB’den uzaklastiracagi yolundaki
yorum ve degerlendirmelerin, Iran’daki yonetim
degisikliginden ve AB’ye uyum adi altinda Turkiye’yi
getirdikleri noktadan sonra, artik AB’ye ihtiyaclari
kalmadigini degerlendiren ve AB ile iliskileri
koparmak icin baskalarina izafe edilecek bahane arayan
bir yaklasimin varligina isaret ettigini dusunmek de
gerekir. Yani, AB, AKP icin islevini tamamlamistir ve
simdi sira, AKP’nin bir zarar gormeden AB’den
kurtulmaya gelmistir.
Bu noktada, siyasal Islami bir tabana ve soyleme sahip
AKP, SP ve ANAP gibi siyasal partilerden ve bunlarin
genclik orgutlerinden karikaturlere yonelik ciddi bir
tepkinin gelmemis olmasi da dikkat cekmektedir. Bu
dikkat cekici husus, AB’ye izafe edilecek bir bahane
ile AB’den uzaklasma amacina izafe edilebilecegi gibi,
yakalasan Cumhurbaskanligi secimlerine baglanip,
AKP’nin kendi icinden aday cikarmayi dusundugu
anlamina da alinabilir.
Karikatur krizi, Turkiye’de bazi seylere dikkat
cekmesi acisindan oldukca onemlidir. Iran’da
Ahmedinecad gibi bir muhafazakarin Cumhurbaskanligi
koltuguna oturmasindan sonra ve otururken, Turkiye’de
de, siyasal Islamci tabandan gelen birinin
Cumhurbakanligi makamina oturmasinin bolgesel
politikalara nasil yansiyacagi uzerinde durmak
gerekir. Siyasal Islamcilarin karikatur krizine
beklenen tepkiyi gostermemeleri, bunlarin
Cuhurbaskanligi secimlerine verdikleri önemin bir
isaretidir.
Siyasal Islamcilar bu konuda sessiz ve “derin”den
gitmeye basladilar…