Dış Politika23 Ocak 2006 00:00

Irak nasıl dağılacak? - Hasan Ünal

Son birkaç yıldır sorulan soru aynen bu: Irak nasıl dağılacak? İşgalin ardından başlayan direniş artarak devam ettikçe bu soru önem kazanmıştı. Çünkü Vaşington''un beklentileri boşa çıkmış ve Amerikan ordusu kuzeydeki Kürtler hariç kendilerini alkışlar ve çiçeklerle bekleyen bir toplum bulamamıştı karşısında.Özellikle Şii toplumunun silaha sarılmasa bile Amerika''ya siyaseten muhalefet eden tavrı ve işgal kuvvetlerinin bir an evvel ülkeyi terk etmesini istemesi Amerika açısından beklentilerin tersine dönmesi anlamına geliyordu. Bu durumda ülkeyi hemen terk ederek Şiilerin kontrolünde Amerika ve İsrail karşıtı bir rejim kurulmasını beklemek yerine Irak''ın parçalanmasını temin etmek daha mantıklı göründü Amerikalılara. Ve ilk bölünme senaryoları güneyde Şiiler, orta bölgelerde Sünniler ve kuzeyde Kürtler şeklinde planlandı.symbicort turbuhaler 200 6 cena blog.phmglobal.com symbicort cenacleocin 150 mg read cleocin 300 mgclaritin mazilo claritin tablete claritin mazilo

Ancak Amerika''nın Irak hesapları gerçekle uyuşmuyor. Pek çok tahrike ve tehlikeli eylemlere rağmen Şiiler ile Sünniler arasında kitlesel olarak kan akıtılamadı. Şiiler vaktiyle Baas rejimi tarafından zulme uğramalarına rağmen Araplık ve Müslümanlık temelinde Sünniler ile siyaseten aynı olmasa bile benzeri bir çizgide durmayı başardılar. Ayrıca Irak''ın toplumsal yapısı da, hepsi neticede Arap olan Şiiler ve Sünnilerin kolayca birbirlerinden ayrılmalarını mümkün kılmadı.

Şimdiki halde Irak''ın bölünmesinden bahsedilmekle; hatta bunun artık kaçınılmaz bir son olacağı söylenmekle birlikte, bu bölünmenin nasıl olacağı henüz kesin çizgileriyle ortaya çıkmış durumda değil. Örneğin Şiiler ve Sünniler bu saatten sonra birbirlerinin boğazına sarılmazlarsa Irak''ın üçe bölünmesi mümkün olmayabilir. Ve gidişat Irak''ı Şiiler, Sünniler ve Kürtler olarak üçe bölmenin imkansız olmasa da pek kolay görünmediğine işaret ediyor.

Öte yandan kuzeydeki Kürt devlet yapılaşmasının Irak devlet yapısının içerisinde tutulmasının da epeyce zorlaştığı da açık. Öyle görünüyor ki, Irak, Araplar ve Kürtler olarak bir bölünmeye gidiyor. Amerikanın Irak''tan çekilmesi bu süreci hızlandıracak. Şu ana kadar oluşturulmaya çalışılan Irak ordusunda Iraklılık bilinci yok denilecek derecede az. Şii bölgelerde tamamen Şiilerden oluşan güvenlik kuvvetleri var ve bu orduya Sünnilerden çok az katılım var. Kürt bölgelerinde ise peşmergeler Irak ordusunun mensupları.

Amerika''nın çekilmesi ve İran''ın havadan vurulması senaryolarıyla birlikte Irak''ta Şiilerin daha aktif ve silahlı bir şekilde Amerikan karşıtlığına kaymaları muhtemel. Sünniler zaten öyle. Yani İran''ın vurulması senaryoları bu iki grubun bir araya gelmesi ve birlikte hareket etmesi için ilave gerekçeler oluşturacak. Bu durumda kuzeydeki Kürt devleti acaba bölünme siyasetini sürdürebilecek mi?

Çünkü Irak''ta Şiiler ve Sünniler birlikte hareket ederek Irak devletini oluştururken kuzeydeki iki Kürt grubu kendi başlarına bu güç birliğine karşı durabilir mi? Kaldı ki, Kürtlere karşı İran''ın Araplara destek vereceği de unutulmamalı. Amerika ve İsrail bu Kürt devletini ayakta tutabilmek için ellerinden geleni yapsalar bile denize çıkışı olmayan bu devletin tamamen hasım komşu ülkeler arasında ezilmesi ihtimali oldukça kuvvetli.

Zaten yakın tarihte Batılı güçlerin Irak''taki Kürt gruplarına verdikleri destek her zaman bölgedeki bir devletin yardımı sayesinde mümkün olabilmiş. Mesela İran''ın bu Kürtlere destek verdiği dönemlerde İsrail ve Amerika''nın ilgisi ve yardımı sonuç vermiş. İran desteğini çekince de fazla bir şey yapamamışlar. Şimdi de durum benziyor. Kuzeyde bir devlet yapılanması var; ama bu yapı Türkiye''nin itiraz etmesi halinde ancak birkaç ay ayakta kalabilir. Bunun bilen Barzani ve Talabani son aylarda Amerika''nın çekilme hazırlıkları yaptığını gördükleri için Türkiye''ye karşı kullandıkları dili yumuşattılar. Amaç, bu Kürdistan''ı Türkiye''nin korumasına bağlamak. Ama bu tuzağa düşmemeli ve Irak''ın toprak bütünlüğünü bozan ülke olmamalıyız.