Aycell, İtalyan cep telefonu şirketi Aria ile birleştirilirken büyük rant aktarımı yapıldı

MURAT KIŞLALI

ANKARA - Başbakan Recep Tayyip Erdoğan 'ın, İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi 'ye yaptığı Aycell jestinin 2.7 katrilyon liraya mal olduğu ortaya çıktı.

Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu (YDK), İtalyan cep telefonu şirketi Aria ile birleştirilen Aycell'in ''2.7 katrilyon lira tutarındaki varlık ve kaynakları ile'' devredildiğini bildirdi. Birleşmede, Aycell'in lisans payı olarak fazladan 218 trilyon liralık ödeme yaptığı da ortaya çıktı. YDK, Aria'nın birleşme şartlarına uyup uymadığının ise ''Türk Telekom tarafından araştırılıp incelenmediğini, bu durumdan sadece genel müdürün haberdar olduğunu'' saptadı.

YDK tarafından Kasım 2005 itibarıyla hazırlanan ''Türk Telekom 2004 Yılı Raporu'' , özelleştirme öncesi Türk Telekom'da yaşanan büyük kaynak transferini gözler önüne serdi.

YDK raporunda, birleşmenin, 406 sayılı Telgraf ve Telefon Yasası'na eklenen ''Birleşme, ülkenin stratejik ve ekonomik öncelikleri gözetilmek kaydıyla gerçekleşebilir. Türk Telekom, Aycell'i borçtan arındırarak ve birleşme sonrasında bünyesinde birleşilen şirketin kayıtlarındaki toplam lisans ücreti tutarının en fazla yüzde 10'unu da ödemek suretiyle bünyesinde birleşilen şirketin yüzde 40 payına sahip olur'' maddesiyle gerçekleştirildiği belirtilerek ''Birleşen şirketin 19 Şubat 2004 tarihinde bilançosundaki aktif ve pasifi düzenleyici hesaplar dahil 2.7 katrilyon lira tutarındaki varlık ve kaynakları devredilmiştir'' denildi.

Raporda, lisans ücreti payı için fazladan ödeme yapıldığı, ''Aycell'in birleşme öncesi bilançosunda 1 katrilyon 842 trilyon lira lisans ücreti bulunmaktadır. Türk Telekom'un Olağanüstü Genel Kurulu'nda ise 'Bakanlar Kurulu kararında belirtilen 300 milyon doların (yaklaşık 401.8 trilyon lira) birleşme öncesi Aycell'e nakdi sermaye artışı ve/veya prim olarak konulması suretiyle verilmesi' kararlaştırılmıştır'' ifadeleriyle ortaya çıktı.

Bu durumda, yasaya göre Türk Telekom'un lisans ücreti olarak, 1 katrilyon 842 trilyon liranın yüzde 10'una denk gelen 184 trilyon lirayı ödemesi gerekirken, GSM ihalesinin yapıldığı dönemde ortaya çıkan 3 milyar dolarlık ihale rakamının yüzde 10'u dikkate alınarak 300 milyon dolarlık ödeme yapılması kararlaştırıldı. Böylece fazladan 218 trilyon lira ödenmesine karar verildi.

'Sadece genel müdür biliyordu'

YDK Raporu'nda, birleşme kararının Türk Telekom'un 9 Şubat 2004 tarihli 2. Olağanüstü Genel Kurulu'nda ''İş-Tim'in (Aria'nın sahibi) bilançolarının onaylanması, 1.3 milyar dolara kadar borçlarını tasfiye etmesi, bunun üstünde borcu çıkması hali için teminat vermesi kaydıyla'' verildiği anımsatılarak, şu ifadelere yer verildi: ''İş-Tim için öngörülen bu şartların hangi belge ve bilgilere dayalı olarak belirlendiği resmi olarak belirtilmediği gibi birleşme sonrasında da bu şartlara tam anlamıyla uyulup uyulmadığı Türk Telekom'ca resmen araştırılıp incelenmemiştir. Örneğin İş-Tim'in (Aria) birleşme öncesi borçlarının ne kadarını ödediği ve birleşme sonrasına ne kadar borç devrettiği, bunlar için hangi tutarlarda ne tür teminatlar verdiği yapılan incelemeler sırasında tarafımıza bildirilmemiş, sadece bu konuda genel müdürlük makamının bilgi sahibi olduğu şifahen söylenmiştir.''

'Tablolar incelenmedi'

YDK Raporu'nda, Türk Telekom'un, birleşilen şirketlerin mali durumu ile ilgili olarak ''sadece tarafların ibraz ettiği mali tabloları esas aldığı'' belirtilerek ''Söz konusu mali tabloların gerçeğe uygunluğu ve tam açıklayıcılığı Türk Telekom'ca incelenmiş değildir'' denildi. Raporda, ''Türk Telekom'un Avea nezdinde denetim yapma ve yaptırma yetkisi olduğu'' halde bu yetkinin kullanılmadığı belirtildikten sonra ''Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi olan Avea şirketinin Türk Telekom ile olan bir kısım yazışmalarını ve istenilen bilgi notlarını yabancı dille yaptığı tespit edilmiştir" denildi.