Ekonomi3 Ağustos 2005 00:00
MARKET EMPERYALİZMİ! Ekmeğimizi ve Suyumuzu Bile AB-D'ye sattık...
Türkiye’deki özelleştirme ve yabancılara satış furyasıyla varılan noktada, ekmeğimizi ve suyumuzu bile yabancılardan satın alacak hale geldik. Yerli şirketlerin yabancılara satışı ve özelleştirme cinnet halini eldı. Süpermarketler önce “Kahraman Bakkal”ı yendi, ardından yabancı sermayeye yenildi. GİMA ve ENDİ Fransız Şirketi Carrefour’a satıldı. Amerikan Wallmart ise MİGROS ve TANSAŞ’ın peşinde. Özel sektöre ait de olsa mevcut karlı işletmelerin yalnızca sermaye sahiplerinin değişmesi ne yeni istihdam yaratacak ne de büyümeye etkisi olacak. Bu tür satın almalar ülke ekonomisine bir şey kazandıramayacak. En önemlisi ise, yine bu tür yatırımlarla Türkiye’ye girdiği söylenen sermaye de çok kısa sürede kar olarak yeniden yurt dışına transfer edilmiş olacak.new prescription coupons sporturfintl.com online cialis couponscialis coupons printable link discount prescription drug cardoxcarbazepine dosage bilie.org oxcarbazepin
ACIMASIZ KAPİTALİZM
Türk-İş, Teşkilatlandırma ve Tüketici Sorunları Uzmanı Sinan Vargı’nın yaptığı araştırma, endişe verici gerçeği ortaya koydu. Sinan Vargı, özellikle Amerikan şirketi Wallmart’ın büyüme politikasını şu çarpıcı tespitlerle ifade ediyor:
“Wallmart son rakamlara göre 256 milyar dolar cirosu olan dev bir market zinciridir. Türkiye'nin koskoca bir ülke olarak toplam gayrisafi milli hasılasının yaklaşık 250 milyar dolar olduğunu düşünürseniz, Wallmart’a aslında şirket değil, şirket süsü verilmiş devlet denmesinin daha uygun olacağı görüşündeyiz.
Wallmart’ın şirket parolası "Always low Prices"dır yani "Her zaman düşük fiyatlar" Peki ilk bakışta biz tüketiciler için güzel gibi gözüken bu düşük fiyatları nasıl sağlıyorlar. Öncelikle Wallmart şirketinin bugüne kadar yaptığı bu fiyat kırıcı politikaların aslında rakiplerini ezici bir sermaye üstünlüğü ile bir bir ortadan kaldırması için yapıldığını görüyoruz. Sadece son on yılda Amerika'da Wallmart’ın tam 25 süper market zincirini ortadan kaldırdığı i ve bu hesaba dahil olmayan yüzlerce küçük ve orta boy esnafı tamamen iflasa sürüklediği de Amerikan tüketici örgütlerinin yayınlarında yer alıyor. Wallmart ister tek başına piyasada çalışan supermarketler olsun isterse zincir halinde çalışan supermarket ler olsun veya tüketim kooperatifleri veya sandıklar gibi bütün kuruluşları kendisine rakip olarak görerek, ezici bir sermaye üstünlüğü ile onları ortadan kaldırmayı hedeflemektedir. Tabii Türkiye’de bu durumda diğer küçük supermarketlerin veya bakkalların durumunun ne olacağı da yabancı ülkelerde ki uygulamalardan şimdiden belli olmuştur.”
SENDİKA DÜŞMANI
Vargı’nın tespitlerine göre Wallmart ayrıca sendika düşmanı bir kuruluş. Söz konusu şirket bu politikayı da şöyle uyguluyor:
“Düşük fiyattan çalıştıracağı sendikasız işçiler bulamazsa bu sefer ihtiyacı olan hizmetleri kendisi taşeron olarak dışarıdan getirtir. Wallmartın Çin'de, Bangladeşte,Latin Amerika'da kurduğu ve ucuza üretim yaptırdığı birçok tesisi vardır. İşte tüm bu sebepler dolayısıyla bir ülkeye Wallmart girdimi bir süre sonra iflaslar,işsizlik ve tekelleşmede başlar. Amerika gibi bize göre nispeten ekonomisi oturmuş ve tüketicisi bilinçli bir ülkede bile bunlar oluyorsa Wallmart’ın Türkiye'de ne yapacağını kestirmek pek de zor değil.”
“KAHRAMAN BAKKAL” BÖYLE YENİLDİ
Türkiye’de, satış alanı 2500 metrekareden büyük mağazalara "hipermarket", 400 - 2500 metrekare arasındakilere "süpermarket", 50 - 100 metrekare satış alanı olanlara "market", satış alanı 50 metrekareden küçüklere de "bakkal" deniliyor.
AC Nielsen araştırma firmasının tespitlerine göre, 2004 yılı başında Türkiye'de 143 hipermarket, 4099 süpermarket, 14537 market ve 124283 bakkal vardı. Son 5 yılda 25 bin bakkal kapandı. Perakendeci pazarında bakkalların payı 5 yılda yüzde 49.8'den yüzde 33.1'e düşerken, hipermarketler ile süpermarketlerin payı yüzde 23.6'dan yüzde 56.6'ya yükseldi. Sadece bakkallar değil marketler de (sayıları artmasına rağmen) pazar paylarını kaybetti.
Perakendeci pazarında marketlerin payı
1999 Pazar payı (%) 1999 Mağaza sayısı (Adet) 2003 Pazar payı (%) 2003 Mağaza sayısı (Adet)
Hipermarket 6.5 110 10.4 143
Süpermarket 17.1 2311 36.2 4099
1000 - 2500 m2 4.6 251 11.4 367
400 - 1000 m2 5.4 567 12.1 968
400 m2 7.1 1493 12.7 2764
Market 50 - 100 m2 12.4 13.247 8.3 14.537
Bakkal 50 m2 49.8 148.925 33.1 124.283
Diğerleri 14.2 12.0
EŞEĞİ BOYAYIP SAHİBİNE SATMIŞLAR
Perakende sektöründe bu gelişmeler olurken İstanbul’da açılan İKEA İsveç kökenli bir mağaza. İKEA yıllardır Türkiye’de de mobilya üretiyordu. Üretilen Türk mobilyaları önce şirketin Romanya’daki mağazına gidiyor orada kalite kontrolü ve özel ambalajlanması yapılarak bir çok ülkeye gönderiliyordu. Şimdi sistem yine buna benzer bir şekilde çalışacak. İKEA yine Türkiye’de mal ürettirecek ve ürettirdiği malı yine Türkiye’de satacak.
Türk-İş, Teşkilatlandırma ve Tüketici Sorunları Uzmanı Sinan Vargı’nın yaptığı araştırma, endişe verici gerçeği ortaya koydu. Sinan Vargı, özellikle Amerikan şirketi Wallmart’ın büyüme politikasını şu çarpıcı tespitlerle ifade ediyor:
“Wallmart son rakamlara göre 256 milyar dolar cirosu olan dev bir market zinciridir. Türkiye'nin koskoca bir ülke olarak toplam gayrisafi milli hasılasının yaklaşık 250 milyar dolar olduğunu düşünürseniz, Wallmart’a aslında şirket değil, şirket süsü verilmiş devlet denmesinin daha uygun olacağı görüşündeyiz.
Wallmart’ın şirket parolası "Always low Prices"dır yani "Her zaman düşük fiyatlar" Peki ilk bakışta biz tüketiciler için güzel gibi gözüken bu düşük fiyatları nasıl sağlıyorlar. Öncelikle Wallmart şirketinin bugüne kadar yaptığı bu fiyat kırıcı politikaların aslında rakiplerini ezici bir sermaye üstünlüğü ile bir bir ortadan kaldırması için yapıldığını görüyoruz. Sadece son on yılda Amerika'da Wallmart’ın tam 25 süper market zincirini ortadan kaldırdığı i ve bu hesaba dahil olmayan yüzlerce küçük ve orta boy esnafı tamamen iflasa sürüklediği de Amerikan tüketici örgütlerinin yayınlarında yer alıyor. Wallmart ister tek başına piyasada çalışan supermarketler olsun isterse zincir halinde çalışan supermarket ler olsun veya tüketim kooperatifleri veya sandıklar gibi bütün kuruluşları kendisine rakip olarak görerek, ezici bir sermaye üstünlüğü ile onları ortadan kaldırmayı hedeflemektedir. Tabii Türkiye’de bu durumda diğer küçük supermarketlerin veya bakkalların durumunun ne olacağı da yabancı ülkelerde ki uygulamalardan şimdiden belli olmuştur.”
SENDİKA DÜŞMANI
Vargı’nın tespitlerine göre Wallmart ayrıca sendika düşmanı bir kuruluş. Söz konusu şirket bu politikayı da şöyle uyguluyor:
“Düşük fiyattan çalıştıracağı sendikasız işçiler bulamazsa bu sefer ihtiyacı olan hizmetleri kendisi taşeron olarak dışarıdan getirtir. Wallmartın Çin'de, Bangladeşte,Latin Amerika'da kurduğu ve ucuza üretim yaptırdığı birçok tesisi vardır. İşte tüm bu sebepler dolayısıyla bir ülkeye Wallmart girdimi bir süre sonra iflaslar,işsizlik ve tekelleşmede başlar. Amerika gibi bize göre nispeten ekonomisi oturmuş ve tüketicisi bilinçli bir ülkede bile bunlar oluyorsa Wallmart’ın Türkiye'de ne yapacağını kestirmek pek de zor değil.”
“KAHRAMAN BAKKAL” BÖYLE YENİLDİ
Türkiye’de, satış alanı 2500 metrekareden büyük mağazalara "hipermarket", 400 - 2500 metrekare arasındakilere "süpermarket", 50 - 100 metrekare satış alanı olanlara "market", satış alanı 50 metrekareden küçüklere de "bakkal" deniliyor.
AC Nielsen araştırma firmasının tespitlerine göre, 2004 yılı başında Türkiye'de 143 hipermarket, 4099 süpermarket, 14537 market ve 124283 bakkal vardı. Son 5 yılda 25 bin bakkal kapandı. Perakendeci pazarında bakkalların payı 5 yılda yüzde 49.8'den yüzde 33.1'e düşerken, hipermarketler ile süpermarketlerin payı yüzde 23.6'dan yüzde 56.6'ya yükseldi. Sadece bakkallar değil marketler de (sayıları artmasına rağmen) pazar paylarını kaybetti.
Perakendeci pazarında marketlerin payı
1999 Pazar payı (%) 1999 Mağaza sayısı (Adet) 2003 Pazar payı (%) 2003 Mağaza sayısı (Adet)
Hipermarket 6.5 110 10.4 143
Süpermarket 17.1 2311 36.2 4099
1000 - 2500 m2 4.6 251 11.4 367
400 - 1000 m2 5.4 567 12.1 968
400 m2 7.1 1493 12.7 2764
Market 50 - 100 m2 12.4 13.247 8.3 14.537
Bakkal 50 m2 49.8 148.925 33.1 124.283
Diğerleri 14.2 12.0
EŞEĞİ BOYAYIP SAHİBİNE SATMIŞLAR
Perakende sektöründe bu gelişmeler olurken İstanbul’da açılan İKEA İsveç kökenli bir mağaza. İKEA yıllardır Türkiye’de de mobilya üretiyordu. Üretilen Türk mobilyaları önce şirketin Romanya’daki mağazına gidiyor orada kalite kontrolü ve özel ambalajlanması yapılarak bir çok ülkeye gönderiliyordu. Şimdi sistem yine buna benzer bir şekilde çalışacak. İKEA yine Türkiye’de mal ürettirecek ve ürettirdiği malı yine Türkiye’de satacak.