ORTA ASYA CUMHURİYETLERİ BİRLİĞİ'NİN KURULMASI

 Nazarbayev tarafından, Mart 2005 ayı ilk haftasında Özbekistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Türkmenistan Devlet Başkanlarına gönderilen davet mektubunda da; “Orta Asya'daki Türk Cumhuriyetleri’nin bir araya gelerek ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasi birlikteliğin sağlanması amacıyla "Türkistan Birliği" adı altında bir organizasyona gidilmesi yönünde fikir ve düşünceleri olduğu” belirtilerek, bu konuda Devlet Başkanları düzeyinde görüş alış-verişinde bulunmaları amacıyla Mayıs 2005 içerisinde başkent Almaata'da bir araya gelinmesi yönünde davette bulunulmuştu.

“Orta Asya Cumhuriyetleri Birliği”nin kurulmasına yönelik Türkiye’den özellikle yardım istediğini belirten Cumhurbaşkanı Nazarbayev, “Bizim ekonomik çıkarlarımız, tarihi-kültürel köklerimiz, dilimiz, dinimiz, ekolojik sorunlarımız ve dış tehditlerimiz ortak. Bu nedenle Türkiye, şu aşamada somut olarak moral destek verebilir, ortak zemin oluşturulması konusunda teknik destekte de bulunabilir. Türkiye’nin siyasi tecrübesinden de kesinlikle yararlanmak istiyoruz” şeklinde ifadelerde bulunmuştu.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev'in ''Orta Asya Cumhuriyetleri Birliği'' fikrine destek verdiğini açıklayan Özbekistan Cumhurbaşkanı İslam Kerimov da yaptığı açıklamalarda; “Teklifin Özbekistan için yeni olmadığını, bağımsızlığın ardından benzer söylemlerin birçok kez kendileri tarafından dillendirildiğini” bildirmiş, her iki ülke basınında da, “Kerimov ile Nazarbayev arasında Şubat ve Mart 2005 içerisinde yapılan görüşmelerde; terörle mücadele, sınırların güvenliği, ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi konularının ele alındığı ve bu konularda somut adımların atılması için her iki ülke Başbakan Yardımcılarının başkanlığında çalışma grubu oluşturulmasının kararlaştırıldığı” yönünde haberlere yer verilmişti.

Kazakistan Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev’in ‘Orta Asya Cumhuriyetleri Birliği’ kurulması projesine uzmanlar bazı gerekçelerle temkinli yaklaşmış, kamuoyu da öneriyi ihtiyatla karşılamıştı. Siyaset bilimciler tarafından; “Diğer kıtalarda yeni oluşum ve birliklerin hayata geçirildiği bir dönemde Orta Asya’da birlik adına düşünülen bu teklifin sevindirici ve gerekli olduğu, ancak bölge ülkelerinin ekonomik, askeri, sosyal ve siyasi açıdan şu aşamada buna hazır olmadıkları, her şeyden önce söz konusu devletlerin kanunlarının birbirlerine benzerlik göstermesi ve ekonomik- siyasi- askeri- sosyal durumlarının da dengeli olması gerektiği” tezleri ileri sürülmüş, “Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) bünyesinde şimdiye kadar kurulan değişik türdeki birçok birlik projesinin de bu nedenlerden ötürü başarılı olamadığına” dikkat çekilmişti.

‘Orta Asya Cumhuriyetleri Birliği’ kurulması projesi ile ilgili gelişmeler, etki ve tepkiler, kamuoyu ve siyaset bilimcilerinin görüşleri, belli ve haklı bir mantık çerçevesinde seyrederken, “Bazı Batılı devletlerin, kendi menfaatleri doğrultusunda, SOROS Vakfı eliyle, sırasıyla, Yugoslavya, Gürcistan, Ukrayna ve son olarak da Kırgızistan’da gerçekleştirdikleri muhalefet yanlısı halk ayaklanmalarının, diğer Orta Asya Türk Cumhuriyetleri’ne de sirayet etmesinin kaçınılmaz olduğu, Kırgızistan'dan sonraki hedef ülkelerin ise Azerbaycan ve Kazakistan olabileceği” görüşlerinden hareketle, projenin yeniden ve ivedilikle ele alınarak biran önce hayatiyet kazandırılması gerektiği değerlendiriliyor.

Siyaset bilimcilerinin bu noktada uyarı mahiyetindeki ortak görüşü ise; “Batılı ülkelerin, Demokratikleştirme iddiasına zemin oluşturabilecek bilinen iddialarını haklı kılabilecek, insan hakları ihlalleri, özgürlüklerin kısıtlanması, işsizlik, yoksulluk, yolsuzluk, rüşvet türünden varsa her türlü olumsuzluğun öncelikli olarak ortadan kaldırılmasına, halkın tamamının refahı, huzuru ve mutluluğu doğrultusunda gerekli tüm adımların hassasiyetle atılmasına yönelik çalışmalara ağırlık verilmesi gerektiği” şeklinde önemle dillendiriliyor.

29.04.2005 Kazakistan Zaman Gazetesi.