Neyin seçmi - Hüsnü Mahalli

Çarşamba günkü yazımda Irak'taki seçimlerle ilgili olarak bazı bilgiler vermeye çalıştım. Bugün ise seçim sonuçları ile ilgili bazı değerlendirmelerde bulunmak istiyorum.

1- Kürt ve Şii bölgelerinde seçime katılma oranının yaklaşık olarak % 90 ve % 60 olarak gerçekleşmesi bekleniyor. Bağımsız gözlemcilerin bulunmadığı sandıklarda usulsüzlüğün yapılması herkes tarafından beklenmektedir. Sandıklar ise genel olarak Şii ve Kürtlerden oluşan ve Amerikan ordusu tarafından desteklenen Irak asker ve polisi tarafından korunacak.

Sünni bölgelerde ise seçime katılma oranı % 20'nin altında olacak. Buralarda oy verenlerin de büyük bölümü Kürt, Türkmen ve Şiiler.

2- Geçen hafta yapılan bir kamuoyu araştırmasına göre; Sünnilerin % 82'si, Şiilerin de % 70'i Amerikalıların seçimlerden hemen sonra çekilmesini istiyor. Kürtlerin % 86'sı ise Amerikalıların en az 5 yıl daha Irak'ta kalması gerektiğini savunuyor.

3- Seçimlerde en şanslı olan grup Sistani'nin desteklediği dinci Şii ittifak. Bazı Sünni aşiret liderlerini de içine alan bu İttifak'ta aralarında Şii Türkmen ve Kürt grupların da bulunduğu 16 parti ve örgüt yer alıyor. Amerikanın halis-muhlis adamı olan Ahmet Çelebi'nin de yer aldığı İttifak'ın yaklaşık olarak % 35-40 arasında oy alması bekleniyor. Bu da 95-110 arasında sandalye demek. Bu İttifak'ın başbakanlık adayı nükleer fizik uzmanı Dr. Hüseyin Şehristani'dir.

4- Seçimlerin ikinci şanslı grubu Kürtler. Kürt İttifak'ı içinde de 11 parti ve örgüt yer alıyor. Bu İttifak'ın alması beklenen oy oranı yaklaşık olarak % 20. Bu oran ise 275 sandalyeli mecliste 50 sandalye demektir. Kürtler ayrıca 110 sandalyeli Kürdistan meclisi ile Erbil, Duhok, Süleymaniye ve Kerkük'te il meclisleri için oy kullanacaklar. Ulusal ve Kürdistan Meclisi için Barzani ve Talabani anlaşmış durumda. Ancak başta Erbil olmak üzere il meclisleri için kıyasıya bir çekşime var.

5- Şu andaki başbakan olan Ayad Allavi'nin başını çektiği İttifak içinde 7 siyasi parti ve örgüt var. Laik Şiilerin biraraya geldiği bu ittifak'ın alması beklenen oy oranı % 15 civarında. Yani 40 kadar sandalye.

6- Şu anda devlet başkanı olan Sünni Gazi Yaver'in listesi ise pek fazla destek görmüyor. Irak'ın en büyük aşiret lideri olmasına rağmen Yaver, yaklaşık olarak 10 sandalye ile yetinmek zorunda kalacak. Bunların yarısından fazlası Sünni geri klanlar Şii.

7- Farklı parti ve örgütleri barındıran Türkmen İttifak'ının kazanması beklenen sandalye sayısı ise yaklaşık olarak 20.

8- Komünistlerin başını çektiği Halk İttifakı'nın ise kazanması beklenen sandaleye sayısı yine yaklaşık olarak 20.

Bu 6 temel ittifakın dışında birçok ittifak daha var. Bunların en önemlileri arasında Kildani ve Asurilerin İttifakı, eski dışişleri bakanı Adnan Paçacı'nın İttifakı ve kıraliyeti savunan Şerif Ali'nin İttifakı. Bunların meclise girip girmeyecekleri tartışmalı. Tüm Irak'ın tek bir seçim bölgesi olduğunu hatırlatarak seçim sonuçlarının en az on gün içinde açıklanacağını söyleyelim.

Beklenen sonuçlara göre dinci ve laik Şiiler yeni mecliste çoğunluğu ele geçirecek. Ancak Amerikalılar Şiilerin tek başlarına ülkeyi yönetmelerine şimdilik izin vermeyecek ve Kürtlerin tüm haklarını savunmayı sürdürecek. Buna göre şu anda var olan dengeler büyük ölçüde korunacak. Yani yine devlet başkanlığına pasif bir Sünni getirilebilir ve buna karşın Şiilere daha fazla yetkiler verilir. Ya da devlet başkanlığı Şiilere, başbakanlık ise Kürtlere verilir.

Yani Celal Talabani başbakan olabilir.

Yeni yönetimin şekillenmesi ile ilgili olarak bir çok formülden söz ediliyor. Önemli olan Amerikan isteklerine en çok 'evet' diyenler yine siyasal haritadada çok daha fazla ve çok daha etkin yer kapacak. Bu nedenle Kerkük, Kürtlerin denetimine girecek ve Kürtler merkezi hükümette de çok daha fazla etkili olacak. Yani Kürtler bağımsız bir devlet yolunda şimdilik aceleci davranmayacak. Nasıl olsa Bağdad'ı da yönetecekler...

Buna karşın Şiiler güneyde özerk bir bölge talebini sıcak bir şekilde gündeme getirecek ve Sünniler petrol yoksunu orta bölgede kaderlerine terkedilecek... Oluşturulacak yeni hükümet Amerikalılara 'hadi gidin' diyemeyeceğine göre, Amerikan birlikleri uzun bir süre daha Irak'ta kalacak.

Özetle: bu seçimler Irak'a istikrar, demokrasi, güvenlik, esenlik ve refahı değil, tersine etnik ve mezhepsel ayrışma ve dolaysıyla daha fazla düşmanlık getirecektir.

Amerikalılar, Bağdad'da işbaşına gelecek olan yönetim kendilerine hizmet ettiği oranda Irak'a ilgi gösterecektir.

Irak, yalnız Irak olduğu için değil, aynı zamanda İran, Türkiye, Suriye ve körfez ülkelerine komşu olduğu için Amerikalıların (ve doğal olarak stratejik müttefiği İsrail için) ilgi odağı olacak.

Bu ilgi ise asla olumlu anlamda olmayacak.

Kim ne derse desin bizler daha çok uzun yıllar Irak'ı konuşacağız. Tabii o zamana kadar yakınımızda Irak diye bir yer kalırsa!