Açık İstihbarat - Haber Portalı

Sudan da parçalanmanın eşiğinde

8 Ocak 2005 günü, Sudan Devlet Başkan Yardımcısı Ali Osman Muhammed Taha ile Sudan'dan ayrılmak için ülkenin güneyinde isyan başlatmış olan Sudan Halk Kurtuluş Ordusu'nun (SPLA-Sudan People's Liberation Army) lideri John Garang, Kenya'nın başkenti Nairobi'de bir "barış anlaşması" (!) imzalayarak ülkenin parçalanma sürecini başlattılar.

Bu, son derece önemli bir siyasi gelişme olduğu halde basının çoğunda nedense yer almadı.

Büyük ihtimalle, perde arkasını fazla deşifre etmemek için. ABD Dışişleri Bakanı Powell'ın yanı sıra 12 Afrika devletinin başkan veya başbakanlarının, çok sayıda da büyükelçinin hazır bulunduğu imza töreni sırasında Sudanlı yetkililer açık açık, anlaşmayı imzalamaya zorlandıklarını ifade ettiler.

Bilindiği gibi Sudan yıllardır, uluslararası terorizme destek ve insan hakları ihlalleri suçlamalarıyla köşeye sıkışmış durumdaydı.

Sudanlı yetkililerin, anlaşmanın Sudan Yönetimi'nin serbest iradesiyle imzalanmış olmadığı yolundaki beyanları, anlaşmanın ömrünün fazla uzun olmayacağını ve ülkeyi yeni bir iç çatışmanın beklediğini gösterir.

Zaten herkes bilir ki, anlaşmalar "bozulmak üzere" imzalanır.

Taraflardan biri ya da birden fazlası tarafından çöpe atılıncaya kadar yürürlükte kalacak olan anlaşmanın hükümlerine göre ülke, meşru yönetim ile isyancılar arasında aşağıdaki biçimde "paylaşılıyor":

* Sudan'ın iktidarında bulunan Ulusal Kongre Partisi ile SPLA yeni bir koalisyon hükümeti kuracaklar, böylece isyancılar hükümet ortağı olacak;

* SPLA'ya ait askeri kuvvetlerin de katılmasıyla yeni ve birleşik bir Sudan Ordusu oluşturulacak;

* Petrol gelirleri paylaştırılacak;

* Nil Nehri sularının ülkenin kuzeyindeki Müslümanlar ile güneyindeki Hıristiyanlar arasında eşit kullanılmasına imkan verecek yeni bir su rejimi ihdas edilecek;

* 6 yıl sürecek bir geçiş dönemini takiben, Güney Sudan eğer isterse, "ayrılma" konusunda halk oylamasına gidebilecek.

Anlaşma yürürlükte kaldığı müddetçe, 2 milyondan fazla insanın hayatına mal olmuş ve 21 yıldır devam etmekte olan Sudan iç savaşına "şimdilik" kaydıyla bir ara verilmiş olacak. SPLA'nın lideri John Garang, "İsrail'in adamı" olarak biliniyor.

Zaten İsrail'in, gerek ekonomik, gerek siyasi yönlerden Nil Nehri'ne olan ilgisini ve nehrin suları üzerindeki hesaplarını bilenler, Sudan'daki herhangi bir ayrılıkçı hareketin gerisinde kimin olabileceğini hemen fark edecektir.

Sudan'daki anlaşmayı veren birkaç gazeteden biri olan Yeni Şafak, 10 Ocak 2005 tarihli haberinde, İsrail'de Tel Aviv Üniversitesi bünyesindeki Moshe Dayan Orta Doğu ve Afrika Araştırmaları Merkezinin Temmuz 2004'te yayımladığı "İsrail ve Sudan Kurtuluş Hareketi" (Israel and Sudanese Liberation Movement) başlıklı araştırmanın İsrail'in Sudan'daki hedeflerini (Nil sularının barajlar eliyle kontrol edilmesinde söz sahibi olmak, petrol gelirlerinin paylaşılması, gibi) ayrıntılı biçimde ortaya koyduğunu yazıyor.

Araştırmayı kaleme alan Moshe Farchi de, Garang'ı destekleyen İsrail'in Sudan'a soktuğu askeri kuvvetin mensuplarından biri.

İsrail'in K.Irak'ta askeri güç bulundurduğunu reddedenlere, Sudan örneği hatırlatılır.

Yeni Şafak'ın haberine göre, Fachi'nin (Yabancı kaynaklar, araştırmayı yapanı "eski MOSSAD mensubu Moshe Fergie" olarak gösteriyor.) araştırmasında Garang'ın kısa bir biyografisi de bulunuyor: "1945'te Yukarı Nil'de doğan Garang, ABD'de ziraat ekonomisi doktorası yapmış.ABD'de bulunduğu dönem içinde askeri eğitim de almış (Yabancı kaynaklara göre, Georgia'daki Fort Benning Eğitim Merkezi''nde.) bu askeri eğitimini daha sonra İsrail''de geliştirmiş.

Sudan Ordusu'nda albay rütbesiyle hizmet ederken, 1983'te, güneydeki isyanı bastırmak için görevlendirilmiş.

Ancak, Ordu'dan ayrılarak isyancı SPLA'nın başına geçmiş.

İsrail Garang'a, diğer yardımlarının yanı sıra, Etiyopyalı Yahudi Falaşalar'dan (Flasha Jews) derlenen askeri birlikler vasıtasıyla da destek sağlamış.Sudan'daki son gelişmeyi aksettiren yabancı kaynakların çoğu, Arapça'dan İngilizce'ye çevrilen "Israeli Creation of the Sudanese Situation" başlıklı bir analizi esas almışlar.

Haberi veren Türk gazetelerinde de bu analizin izleri görülüyor.

Yalnız, Türkiye'deki gazeteler, bu analizin bana göre önemli olan iki yerini atlamışlar:

* Analizde, "Kendini Hartum Yönetimi'ne ortak eden bir ayrılıkçı hareketin başarısı bize, İsrail'in, Mısır'ı zayıflatmak ve onu gerisinden (güneyinden) tehdit etmek olarak özetlenebilecek stratejik amacını unutturmamalı" deniyor.

* Analiz, İsrail'i Sudan'da başarılı kılan stratejiyi, "Dalları çekmek ve birbirinden ayırmak" (Pulling the limbs and cutting them off) veya bir başka ifadeye "Azınlıklarla gerekli bağları kurup onları milliyetçi konumdan uzaklaştırmak, sonra ayrılıkçılık yönünde cesaretlendirmek" (In other words, building bridges with the minorities and pulling it out of the nationalist context, then encouraging it to seperate) olarak tarif ediyor.

Şimdi, kısa bir beyin jimnastiği yapmanız için küçük bir soru: Biz aynı filmi başka bir yerde daha görmüyor muyuz?