Dış Politika9 Ocak 2005 00:00
İşgal yağmacısı şirketler!
Irak işgali yüzbinlerce sivile ölüm getirir, milyonlarcasının hayatını altüst ederken büyük şirketler işgalden milyonlarca dolar kazandı. Adı Ebu Garib işkence skandallarına ya da bir dizi yolsuzluğa karışan ve işgalden en çok kâr eden 10 ABD ve İngiliz tekeli şunlar: naproxennatrium zygonie.com naproxen kruidvat
Aegis: Pentagon’dan 293 milyon dolarlık bir ihale alan Aegis, binlerce paralı güvenlik görevlisiyle Irak’ta ‘güvenlik operasyonları’ düzeneleme işini aldı. Bir İngiliz firması olan Aegis’in kurucusu hakkında daha önce silah kaçakçılığı suçundan soruşturma başlatılmıştı. Şirketin BM silah ambargosunu delerek 1998 yılında Sierra Leone’a deniz yoluyla silah gönderdiği ortaya çıktı. Dahası o tarihte Aegis’in kurucusunun şirketinin İngiliz hükümetinden izin aldığının öğrenilmesine rağmen hükümet yetkililerinin hepsi aklandı.
Bearing Point: Amerikan şirketi Bearing Point, ‘yardım kuruluşu’ USAID eliyle düzenlenen bir dizi yolsuzluğun ardından diğer ‘rakiplerini’ geride bırakarak 240 milyon dolarlık ihaleyi almayı başardı.
Bechtel: Irak’ın altyapısının önemli bir kısmının ‘emanet edildiği’ adı sık sık duyulan Amerikan tekeli, yaklaşık 100 iş için 90 civarında Iraklı taşeron şirketle çalışıyor. Son yayınlanan Irak hükümeti raporlarında altyapı sorunlarından bahsedilirken, bazı bölgelerde bu altyapı konusunda durumun daha da kötüye gittiği belirtiliyor.
Bksh ve Associates: Şirket, Irak ihalelerinin nasıl dağıtıldığının en güzel örneklerinden biri olarak kabul ediliyor. Şirketin başkanı Charlie Black, ‘Bush ailesinin eski dostlarından’ ve Cumhuriyetçi Parti için lobi faaliyeti yürüten isimlerden. Bush-Cheney 2000 kampanyasının anahtar isimlerinden olan Black’ın eşi son seçimlerde de Bush kampanyası için 100.000 dolar harcadı. Şirketin müşterileri arasında Avrupa liderlerini Saddam’ın El Kaide ile bağlantılı olduğunu ikna etmek üzere Paul Wolfowitz tarafından Avrupa’ya gönderilen eski CIA başkanı James Woolsey dahil hükümete yakın birçok isim bulunuyor. Buna rağmen şirketin en büyük ortağı Irak Ulusal Kongresi. ABD Dışişleri Bakanlığı ‘Kongre’yi desteklemesi için’ her ay şirkete 25.000 dolar ödüyor.
Caci ve Titan: Bağdat’ta bulunan Ebu Garib cezaevi hakkında hazırlanan bir raporda iki Caci çalışanının ‘doğrudan ya da dolaylı yollarla’ işkenceden sorumlu olduğu belirtiliyor. Bu şirketin elemanları cinsel tacizden psikolojik işkenceye kadar bir dizi kötü muameleyle suçlanıyor. Cica kayıtlarda istihbarat toplama şirketi olarak yer alırken Titan bir tercüme şirketi. Amerikan ordusu ağustos ayında Caci’ye 15 milyon dolar, eylül ayında Titan’a ise 400 milyon dolarlık yeni ihaleler verdi.
Custer Battles: Adı yolsuzluklarla anılan bu şirketin ve 13 üye şirketinin paravan şirketlerin kurulması da dahil yaptığı hileler ortaya çıktığında Pentagon şirkete verdiği ihaleleri askıya almak zorunda kaldı. Şirketin harcamalarını yüzde 162 oranında fazla gösterdiği ortaya çıktı.
Halliburton: ABD Başkan Yardımcısı Dick Cheney’in eski şirketi işgalin ardından skandallara adı en azla karışan şirketlerden biri. ABD hükümetine pahalı petrol sattığı ortaya çıkan şirket hakkında ‘yaptığı her işte geniş ve sistematik sorunlar’ olduğunu söyleyen 9 ayrı hükümet raporu bulunuyor. Ancak ihale zengini şirket ihalelerini yenilemeye devam ediyor.
Lockheed Martin: İhale zenginleri listesinin ilk sıralarında yer alan silah tekeli, yalnızca 2003 yılında 21.9 milyar dolarlık ihale aldı. Şirket ABD Savunma Bakanı Donald Rumsfeld için hazırladığı yeni bir küresel savaş sistemiyle, ‘savaşın doğasını değiştirme’ sözü veriyor. Lockheed için lobi faaliyeti yürütenlerin başında eski Lockheed Başkan Yardımcısı Ulaştırma Bakanı Norm Mineta ve Bush’un danışmanlığı koltuğuna oturmayı bekleyen Stephen J. Hadley bulunuyor. Şirketin ilişkileri sadece Pentagon ve hükümet yetkilileri ile sınırlı değil. Şirket, aralarında Yeni Amerikan Yüzyılı Projesi’nin de bulunuduğu birçok ‘düşünce kuruluşu’ ile yakın bağlara sahip.
Loral Satellite: Pentagon kendi uzay filosunu kurabilmek için birçok uydu şirketiyle bağlantıya geçti. ABD ordusu füzelerini kontrol etmek ve istihbarat akışını sağlamak için uydu merkezli kapasitesini geliştirme ihtiyacı duydu. Endüstri uzmanları ‘terörle savaşın’ birçok uydu şirketini iflasın eşiğinden döndürdüğünü belirtiyorlar. Şirketin Başkanı Bernard L. Schwartz, özellikle dış politikayı belirleyen ‘neoconlar’la yakın ilişkilere sahip.
Qualcomm: Irak Geçici Yönetimi’nden iki isim, ABD Teknoloji ve Güvenlikten sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı John Shaw’ın kendilerine Qualcomm’un patentli hücre teknolojisinin lehine polis radyosu ihalesinin değiştirilmesi için baskı yaptığını söyleyerek istifa etti. Bunun teknoloji standartlarını Qualcomm standartlarına kilitlemek anlamına geldiği belirtiliyor.