Madalyonun öteki yüzü
Ekonomist Mustafa Sönmez, '2005'e Girerken Türkiye Ekonomisi Tıkırında mı?' başlığı altında hazırladığı çalışmada, başarılı geçtiği öne sürülen 2004'te yüzde 9'a yaklaşan ekonomik büyümenin beklenen istihdam artışını sağlayamadığını belirtti. Buna göre reel ücretlerde bir iyileşme yaşanmadı, tarım kesimi küçülmeye devam etti, kamu maliyesinde de gelir ve harcama sonuçları, çalışan kesimin ve dar gelirlilerin aleyhine seyretti. Yüksek reel faiz ve Türk Lirası'ndaki değerlenme, sıcak paraya 2004 yılında dolar bazında yüzde 30'dan fazla kazandırdı. Aralık 2003'te 1000 dolar bozdurarak 1 yıl vadeli kamu kâğıtlarına yatıranların birikimi 2004 yılı sonunda 1316 dolara, TL mevduata yatıranların birikimi 1321 dolara çıktı. 2004 yılı başında dolardan kamu kâğıtlarına geçenlerin dolar bazındaki getirisi yüzde 31.6, TL mevduatına geçenlerin getirisi yüzde 32.1'i buldu. abilify idippedut.dk abilifydiscount card prescription discount prescription coupons prescription drugs discount cards
Başarılı geçtiği öne sürülen 2004 ekonomisinin ''sosyal yanlarının tel tel döküldüğünü" belirten Sönmez'in hesaplamasına göre yılın ilk 9 ayında yüzde 9.7'lik büyüme yaşanmasına karşın, aynı dönemde istihdam artışı sadece yüzde 2'de kaldı. 2003'te de ekonomi yüzde 6 büyürken istihdam yüzde 1 azalmıştı.
2004 temmuz-eylül aylarını kapsayan bu yılın üçüncü üç aylık döneminde işsizlik oranı yüzde 9.3'e kadar yükseldi. Ekonomideki yüksek büyüme, işgücüne 526 bin kişinin katıldığı son bir yılda sadece 463 bin kişiye yeni istihdam yaratırken, yüzde 4 olan eksik istihdam ve işsizlik oranının toplamından oluşan atıl işgücü oranı ise yüzde 13.5 düzeyinde seyretti. İşsiz sayısı, 2 milyon 328 binden 2 milyon 390 bine çıktı. İstihdam sevmeyen bu büyüme sonucu bir işte çalışanların sayısı 22 milyon 411 binden 22 milyon 874 bine ancak çıktı. Yüksek büyüme sadece 463 bin kişiye yeni istihdam sağladı. Yüksek büyüme hızına rağmen açık işsizlik yüzde 9.3 dolayında. Kayıt dışı istihdam genişledi ve ücretli, yevmiyeliler arasında 4 milyona yaklaştı.
Ücretler eridi
Sönmez'in saptamalarına göre 2004'te enflasyonda hedeflere ulaşılırken ücret artışları düşük enflasyonla da baş edemedi.
Üretimde çalışan kişi başına reel ücretlerde 2004'ün ilk dokuz ayındaki ortalama reel ücretler geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2.1 oranında artış kaydetti. Ancak reel ücretlerde 2001 yılında yüzde 14.1, 2002 yılının tümünde yüzde 6.3 ve 2003 yılının tümünde de yüzde 6.3 oranında reel azalma yaşandığı için, kayıplar telafi edilemedi. Bu yılın ilk dokuz ayındaki reel ücretler 2000 yılındaki düzeyinin yüzde 25 altında seyrediyor.
Borçlanarak büyüdük!
Büyümeyi finanse etmek için kısa vadeli borçların 30 milyar dolara çıkarılması gibi bir maliyet olduğunu, borç stokunun 155 milyar dolara, sıcak para birikiminin 25 milyar dolar gibi tehlikeli bir boyuta ulaştığını kaydeden Sönmez, cari açığı finanse etmek ve rezervleri belirli bir seviyede tutmak için dış borç stokunun 40 milyar dolar arttırıldığını hesapladı.
Mustafa Sönmez, ''Bu ölçüde borçlanma ile ithalata dayalı, rastgele bir büyümeyi sürdürmenin akıl işi olup olmadığını Türkiye tartışmak durumundadır. Hele ki bu büyüme, beraberinde iş ve aş yaratmıyorsa..." ifadesini kullandı.