Ekonomi27 Kasım 2004 00:00

Peşmerge Vergisi - Nedim Şener

" Kuzey Irak'taki peşmergelerin Habur Sınır Kapısı'ndan çıkış yapan Türk TIR ve kamyonlarından malın cinsine veya araç başına aldığı yasadışı gümrük vergisinin yıllık tutarı 300 milyon doları buluyorYıllık hacmi 1.5 milyar dolara ulaşan Türkiye'nin Irak ile ticaretinin gündemini Türk şoförlerinin öldürülmesi oluştururken, Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) Iraklı meslektaşlarıyla bu sorunu çözmek için "depo" çözümü üzerinde duruyor. Irak'a taşınan malların sınıra yakın bir bölgede depolara konmasını ve böylece ülke içine sevkiyatını ... levitra and diabetes sexual dysfunction in diabetesbuscopan link buscopan plusarcoxia 90 mg wikipedia site arcoxia cena

Nedim Şener
 
Yıllık hacmi 1.5 milyar dolara ulaşan Türkiye'nin Irak ile ticaretinin gündemini Türk şoförlerinin öldürülmesi oluştururken, Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) Iraklı meslektaşlarıyla bu sorunu çözmek için "depo" çözümü üzerinde duruyor. Irak'a taşınan malların sınıra yakın bir bölgede depolara konmasını ve böylece ülke içine sevkiyatını öngören proje kapsamında düşünülen dört kentten yalnız Zaho'da depo kurulabileceği belirtiliyor. Günlük 1600 aracın giriş yaptığı ve 12 bin dolayında TIR ve kamyonun yük taşıdığı Irak'a nakliye konusunda yaşanan en önemli ikinci sorun ise Kuzey Irak'ta peşmergelerin kendi belirledikleri tarifeler üzerinden vergi alması. Savaş sonrası geçici de olsa bir hükümet kurulmasına rağmen ülkenin kuzeyindeki Kürt grupların Habur'dan giriş yapan TIR ve kamyonlardan aldığı gümrük vergisinin yıllık tutarının 300 milyon doları bulduğu belirtiliyor.
Malın cinsine göre ton başına ya da araç başına alınan vergi ülkenin başka hiçbir yerinde uygulanmıyor. İşin ilginci peşmergeler tarafından mal sahiplerinden yasal dayanağı olmadan alınan gümrük vergisi, Türkiye'nin Habur'dan çıkış yapılarak Irak'a giden mallar için Kuzey Irak bölgesinde uygulanırken, Suriye, Ürdün ve Irak'ın güneyinden yapılan mal taşımalarında ise herhangi bir vergi alınmıyor.
UND Başkanı Çetin Nuhoğlu, "Türkiye'den giden su yüklü TIR'dan 139 dolar alınırken, aynı su Ürdün'den girerse vergi alınmıyor. Su taşıyan her araç için de ayrıca 9 dolar analiz parası alıyorlar" dedi. Peşmergeler çimento yüklü araçlardan 76 - 129 dolar, çikolata ve çerez yüklü araçlardan ton başına 50 dolar, kozmetik ürünlerinden 100 dolar, sigara yüklü araçlardan 500 karton sigara için 12.35 dolar ve elektrik malzemesi taşıyan araçlardan da TIR başına 368 dolar alıyor.
Habur'dan yabancı plakalı araç geçişi yok denecek kadar az olduğu için yalnızca Türk nakliyecisinden alınan vergilerin haksız rekabet yarattığını belirten Nuhoğlu, "Verginin tek istisnası askeri malzeme nakliyatı ama onu da bize taşıtmıyorlar" dedi.

Saddam bile engelleyemedi
Peşmergelerin Türk TIR'larından aldığı vergilerin yıllık tutarının 300 milyon doları buluduğunu bildiren Nuhoğlu, verginin nakliyeci tarafından ödenerek taşıma fiyatına yansıtılmak zorunda kalındığını belirtti. Bu uygulamanın yıllardır sürdüğünü ve devrik Irak lideri Saddam Hüseyin'in de engellemek için mücadele ettiğini anlatan Nuhoğlu şunları söyledi:
"Saddam ile yaptığımız görüşmelerde Türkiye'den daha fazla mal almak istediğini söylemişti. Ancak Kürt grupların vergi almasından rahatsız olan Saddam, 'Paramla bana karşı geliyorlar' diyerek mal alımını kısıtlı tutuyordu.

Türk TIR'larından alınan vergiler
Su, şeker, un, gıda maddeleri yüklü araçlardan
TIR 139 USD
KAMYON 86 USD

Yalnız su taşımalarında, her aracın su analizi için 100 dinar yaklaşık 9 USD alınmaktadır.

Çimento yüklü araçlardan
TIR 129 USD
KAMYON 76 USD


Çikolata, çerez yüklü araçlardan
1 Ton için 50 USD


Kozmetik maddeleri
1 Ton için 100 USD


Hediyelik eşya yüklü araçlardan
1 Ton için 200 USD


Sigara yüklü araçlardan
500 karton sigara için 12.35 USD


Elektrik malzemesi taşıyan araçlardan
TIR 368 USD


'ABD, duruma seyirci kalıyor'

ABD yönetimi ile yapılan görüşmelerde de yasadışı olarak alınan gümrük vergisi konusunun dile getirildiğini anlatan UND Başkanı Çetin Nuhoğlu, şöyle konuştu:
"ABD bile bile bu duruma seyirce kalıyor. Geçen şubat ayında dönemin ABD'nin Irak'taki sivil yöneticisi Paul Bremer'e konuyu bizzat anlattık ve verginin kaldırılmasını istedik. Bize 'Bunu yapamam oradakilerin bu gelire ihtiyacı var.'demişti. Irak Geçici Yönetimi'nin Ticaret Bakanı ile yaptığımız görüşmede, şikâyet etmemiz üzerine 'Biz sizden vergi falan almıyoruz yok öyle şey' dedi. Biz de uygulamanın olduğunda ısrar edince yanındaki ABD'li danışmanına dönüp konuyu sordu. O da 'Evet, evet alıyoruz' karşılığını verdi."
Irak'a yapılan nakliye sırasında 70'e yakın Türk şoförünün öldürülmesi ve ülkedeki durumun yeni riskler doğurması nedeniyle alternatif çözümler geliştirildiğini söyleyen Nuhoğlu, "depo" fikrinin de altı ay önce bu şekilde ortaya çıktığını belirtti. O dönemde Bağdat, Musul ve Kerkük ile Zaho'da depo kurma fikri olduğunu belirten Nuhoğlu, "Şu anda yalnızca Zaho üzerinde konuşuyoruz. Çünkü diğer yerlerde riskler büyüdü. Çalışmayı da Iraklı meslektaşlarımızla yürütüyoruz. Türk nakliye araçlarına ABD askeri ya da Türk askerinin eskort etmesine yönelik öneriler ise yeterli çözüm olarak görünmüyor" diye konuştu. "

Türkiye güçlü devlet olma gizilgücünü(potansiyelini) sahaya yansıtmadığı sürece böyle küçük düşürücü haberlerle daha çok karşı karşıya geliriz herhalde.