Al Birini Vur Ötekine... - Ergin Yıldızoğlu

HAMM: (kederli bir sesle) ''Ne oluyor? Ne oluyor?'' / CLOV: ''Bir şey kendi seyrini izliyor'' (susar) Yine aklım, Beckett 'in Oyunun Sonu piyesindeki bu diyaloğa takıldı (Uygarlığımızın durumu, bu oyundakinden farklı değil - Tükettikçe gezegenimizi öldüren bir maddeyi, petrolü, daha fazla tüketebilmek için birbirimizi öldürmüyor muyuz?). Bu kez bağlam Beslan katliamı ve hemen arkasından Putin 'in açıkladığı idari ''refomlar'' : 89 eyaletin yöneticileri bundan sonra devlet başkanı tarafından (yerel meclisin onaylamasına bağlı olarak) atanacak, Duma seçimlerinde adaylara değil parti listelerine oy verilecek. ABD ve Avrupa basınında kıyamet koptu. Adeta, aniden Rusya'da demokrasinin sonu gelmişti. Halbuki bu ''reformlar'' , Putin'in iktidara geldiğinden bu yana izlediği, devleti güçlendirme politikalarının devamı değil mi? Mide bulandırıcı olan, Beslan katliamının bahane edilmiş olması. Ama, tüm bunlar bir déjà vu duygusu uyandırmıyor mu?

Tencere dibin kara...

''Neo-conların'' ideologlarından Robert Kagan 'ın Washington Post 'taki yorumuna bakar mısınız? Kagan'a göre Putin, ''diktatörlüğe giden yolu açmış'' , bunlar ''terorizme karşı mücadelenin bir parçası olarak haklı gösterilemez'' miş. Putin bu kararları zaten ''aylar öncesinden hazırlamış'' , Beslan trajedisini bahane ederek uygulamaya sokmuş (15/09). İşte, déjà vu , buradan kaynaklanıyor. Yeni ABD savunma stratejisi, Kagan'ın da üyesi olduğu, Project For New American Century adlı bir kurumda, 1990'larda, hazırlanmamış mıydı (PNAC'ın kurucuları Bush yönetiminde dış politika kurumlarını ele geçirdikten sonra), 11 Eylül şokunun yarattığı ortamdan yararlanılarak, uygulamaya konulmamış mıydı? Bush yönetiminden O'Neil, Clarke gibi üst düzey bürokratların, CIA içinden ( isimsiz imzasıyla) uzmanların, Woodward gibi emektar gazetecilerin yayımladığı kitaplar, 11 Eylül Komisyonu'nun bulguları, Bush yönetiminin Irak'ı işgal etmeyi 11 Eylül'den çok önce planladığını, 11 Eylül'ün engellenebileceğini, ama engellenemediğini göstermedi mi? 11 Eylül'den bu yana Bush yönetimi ''iç güvenlik'' bahanesiyle devletin baskı aygıtlarını güçlendiriyor, merkezileştiriyor, demokratik hakları sistemli bir biçimde budamıyor mu? Devam edelim: ABD, Avrupa basını, Putin'i, Çeçen sorununa siyasi bir çözüm bulmak yerine, Çeçenistan'ı kukla bir siyasi kadroyla yönetmeyi amaçladığı, itiraz edenleri de sivil, asker demeden şiddetle bastırmaya çalıştığı için eleştiriyor. Bu eleştiriler çok haklı. Haklı da, Irak'ta yaşananlar, Putin-Çeçenistan dinamiğinden ne kadar farklı? ABD, kitle imha silahları olduğu gerekçesiyle ( Kofi Annan 'ın bile geçen hafta kabul ettiği gibi, yasadışı bir biçimde) Irak'ı işgal etmedi mi? Kitle imha silahları bulunamadı ama, ABD ve İngiltere ittifakı, Irak'ı, işgalden bu yana, önce ''Geçici Konsey'' sonra da Allavi gibi, kuklalarla yönetmeye, bunu da demokrasi diye satmaya çalışmıyor mu? Daha geçen hafta ABD uçakları Felluce'de çoluk çocuk, en az 120 sivili katletmedi mi? ABD helikopterleri Bağdat'ta yanmakta olan bir zırhlı aracın etrafına toplanmış sivillere çoluk çocuk demeden ateş açarak öldürmedi mı? Irak'ta işgalden bu yana 30 bine yakın sivilin öldüğü söylenmiyor mu? Rus ordusu Çeçenistan'da kentleri dümdüz ediyor, ABD güçleri de Irak'ta. Belki tek fark Çeçenistan'ın bir zamanlar Rusya'nın egemenliği altında olmasıydı. Ama, Saddam da I. Irak savaşına kadar ABD'nin ''adamı'' değil miydi? Kısacası, Irak'ta ABD'nin yaptıklarıyla, Çeçenistan'da Rusya'nın yaptıkları ve yapmak istedikleri birbirinden çok mu farklı? Peki bu şamata neden? HAMM'ın dediği gibi ''Ne oluyor?''

'Büyük oyun'

Ne olacak kapitalist- emperyalist sistem kendi seyrini izliyor.. büyük güçler, halkların üzerinde tepişiyorlar. ABD, Ortadoğu'da ve Kafkaslar'da petrol ve gaz kaynaklarını, boru hatlarını kendi denetimi altına almak istiyor. Irak bu yüzden işgal edilmedi mi? Gürcistan'da rejim bu nedenle değişmedi mi? Buna karşılık Rusya Hazar Denizi ve Kafkasya bölgesindeki petrol, gaz kaynakları ve boru hatları üzerindeki etkisini arttırmayı amaçlıyor. Çeçenistan'da önemli petrol-gaz rezervleri kalmadı, ama başkent Grozni'de, özellikle parafin ve uçak yakıtı üreten büyük rafineriler var. Dahası, Gnozni, Hazar petrollerini Batı'ya taşıyan boru hatlarının kesiştiğı stratejik bir nokta (yararlı bir özet için: http://www.geocities.com/ shavlego/mgold1.htm). Üstelik, yüksek petrol fiyatlarından faydalanarak devletini, bölgede güç yansıtacak biçimde yeniden yapılandırmakta olan Putin yönetimi bu güzergâhta yeni boru hatları planlıyor. Putin'in oligarklara yönelik saldırıları, Yukos operasyonları da enerji kaynaklarının üzerindeki devlet denetimini güçlendirmeyi amaçlıyor.

Buna karşılık, 1994'te ABD, Hazar bölgesini ''ilgi alanı'' ilan etti. Çünkü Wolfowitz 'in sözleriyle, ''doğal kaynakları kontrol edildiği takdirde bir küresel güç üretebilecek herhangi bir bölgede düşman bir gücün egemen olması engellenmeliydi'' . Bu bağlamda Clinton yönetimi, Rusya'nın Kafkaslar'da ve Hazar bölgesinde yeniden etkinlik kurmasını engellemek için, büyük çaba gösterdi; 1997'de, ABD tarihinin en uzun erişimli (7.700 mil) askeri manevrasını bu bölgede gerçekleştirdi ( M.T Klare , Resource Wars, 2001). Putin, Rusya'da devleti güçlendirmeye başladıktan sonra Amerikan yönetiminin bölgeye ilişkin kaygıları, Gürcistan'daki gibi müdahale girişimleri arttı. Çeçenistan'a müdahale etmek amacıyla bir de American Committee for Peace in Chechnya

(Çeçenistan'da barış için Amerikan Komitesi) adlı bir örgüt kuruldu (www.peaceinchechnya.org). Bu örgütün kurucularına bakınca işin rengi biraz daha belli oluyor:

Richard (750.000 dolar) Perle , Eliot (İran-Kontra skandalı) Abrams , Frank (askeri-sinai kompleks) Gaffney , Michale (Aslında İran'a saldırmalıydık -Mussolini hayranı-) Leeden , James (bu IV. Dünya savaşıdır) Woosley (The Guardian , 08/09). Bunlar imparatorluk projesinin mimarları değil mi? Beslan katliamını üstlenen Besayef 'i düne kadar destekleyen bunlar değil miydi? Şimdi bunlar, Beslan katliamından Putin'i sorumlu tutarak, Rusya'da demokrasi elden gidiyor diye ağlaşıyorlar. Belki haklıdırlar, belki de katliamda Putin'in parmağı vardır; kendi imparatorluk projesini, engelleyici vuruş doktirinini uygulamak için bu trajediyi kullanmıştır. Ama, ne bu, Bush yönetiminin 11 Eylül'den sonra yaptıklarından içerik olarak farklıdır ne de radikal İslama karşı cihat açmış neo-conların, Çeçenistan'da radikal İslamı destekledikleri gerçeğini ortadan kaldırır...

Ha, bu arada, uluslararası mali sermayenin demokrasi gibi bir takıntısı yok. Rusya'da Devlet denetimli Gazprom , devlet işletmesi Rosneft 'i satın alarak Exxon Mobile 'den beş kat daha büyük reservlere sahip bir deve dönüştü, yüzde 49'unu yabancılara açtı. Gazprom'un hisseleri salı günü yüzde 15, çarşamba günü de yüzde 5 arttı. Mali sermaye yatırım yapmak içın kuyrukta ( Washington Post 17/09). Sistem kendi seyrini izliyor?