Açık İstihbarat - Haber Portalı

İLK OLAY Vatikan Büyükelçiliği'nin 17 Haziran 2003'te düzenlediği etkinlikte Fener Rum Partiği Bartholomeos bir konferans verecekti. Etkinlikle ilgili bazı Türk bürokratları ve diğer kişilere gönderilen davetiyede Bartholomeos "Ekümenik" unvanıyla anılırken şöyle denildi: "Papa II. Jean Paul Hazretlerinin Kutsal görevine seçilişinin XXV. Yıl dönümü dolayısıyla Vatikan Büyükelçisi Monsenyör Edmond Farhat, Sayın....'den Ekümenik Patrik I. Bartholomeos'un Vereceği 'II. Jean-Paul Barışın Hizmetinde' konulu konferansa ve akabindeki resepsiyona teşrifleriyle onurlandırılmalarını rica eder.-Vatikan Büyükelçiliği İstanbul Temsilciliği." Dönemin Başbakanlık Müsteşarı Fikret Üçcan, bugün ABD Büyükelçiliği resepsiyonunda söz konusu olan genelgenin aynısını yayınlamış ve kamu personelinin 2003'teki etkinliğe katılmasını yasaklamıştı. Genelgede "Fener Rum Patrikhanesi'nin Lozan Anlaşması müzakereleri sırasında taraflarca bir nevi mutabakat şeklinde kabul olunan statüsüne göre Fener Rum Patrikhanesi'nin yetkileri İstanbul'daki Rum Ortodoks azınlığın dini ve ruhani hizmetlerini yerine getirmekle sınırlıdır. Bir Türk müessesesi olan Patrikhane'nin ekümenik olduğunu iddia etmesi ve bu sıfatı kullanılması ülkemiz tarafından kabul edilmemektedir" denilmişti. CHP Milletvekili Onur Öymen, Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullah Gül'ün yanıtlaması istemiyle TBMM'de verdiği soru önergesinde, Vatikan Büyükelçiliği'ne Patrik için Türkiye'nin kabul etmediği "ekümenik" sıfatını kullanmasıyla ilgili uyarının yapılıp yapılmadığını sormuştu. VATİKAN'A DAVETLİ UYARI YAPILMIŞ CHP'li Öymen'in sorusuna Dışişleri Bakanı Gül yerine vekili Devlet Bakanı Beşir Atalay yanıt verdi. Atalay, yanıtında ilk davetiye kriziyle ilgili Vatikan Büyükelçisi'nin Dışişleri Bakanlığı'na çağrıldığını şöyle anlattı: "Vatikan'ın Ankara Büyükelçisinin, Fener Rum Ortodoks Patriği'nin vereceği bir konferans dolayısıyla düzenlediği resepsiyon için dağıttığı davetiyede 'ekümenik' sıfatının kullanıldığı görülmesi üzerine, Büyükelçi derhal Bakanlığımıza davet olunarak gerekli girişimde bulunulmustur. Vatikan Büyükelçisi, yapılan girişimde Fener Rum Patrikhanesi'nin Lozan Konferansı'nda belirlenen statüsü konusunda açık bir dille uyarılmıştır. Tabiatıyla, bu statüde herhangi bir değişiklik söz konusu değildir. Türkiye, Lozan Anlaşması'yla azınlıkların din ve ibadet özgürlüklerini tanırken, bunu biçimsel bir yaklaşımla değil, yeni kurulan Cumhuriyetin temel ilkelerinden biri olarak benimsemiştir. Bu anlayış, iç hukukumuzun 'din ve mezhep farkı gözetilmeksizin tüm vatandaşlarımızın eşit olması ve hak ve özgürlüklerinin Anayasa güvencesi altına alınmış bulunması' ana kuralıyla tam bir uyum ve bütünlük içindedir. Aynı anlayış, Lozan'da, Rum-Ortodoks vatandaşlarımızın ruhani işlerinden sorumlu bir Türk mercii olarak belirlenen İstanbul'daki Fener-Rum Ortodoks Patrikhanesi için de geçerlidir ve dolayısıyla Patrikhane'nin işlevini Türkiye Cumhuriyeti yasaları himayesinde sürdürmesi esastır. Yasalarımız çerçevesinde faaliyet gösteren her kurumumuz gibi, Fener-Rum Ortodoks Patrikhanesi'nin de bu hak ve sorumlulukları çerçevesinde hareket etmesi esastır. Bu çerçevede, ihtiyaç duyulan her durumda, hak ve sorumlulukları, İstanbul Valiliğimizce Patrikhane'ye hatırlatılmaktadır." ABD BÜYÜKELÇİLİĞİ DAVET EDİLMEMİŞ İlk davetiye krizinin aynısı, bir buçuk yıl sonra bu kez öznesi ve çözüm yöntemi değişik biçimde yaşanıyor. Bu kez ABD Büyükelçiliği Fener Rum Patriği Bartholomeos'un "Ekümenik" ünvanıyla nitelendirildiği davetiyeyi ilgililere gönderdi. Başbakanlık yine kamu personelinin katılımını yasaklayan genelge yayımladı. Ancak ABD Büyükelçisi Eric Edelman, Dışişleri Bakanlığı'na şu ana değin davet edilmedi. Edelman ile Dışişleri Bakanlığı arasında davetiye rahatsızlığının iletildiği görüşmeler oldu ancak bu bakanlığa davet edilme biçiminde gerçekleşmedi.