ABD: Seçim Hileleri - TÜRKKAYA ATAÖV

Hileleri tasarlayanlara göre, Beyaz Saray'a (ve Kongre'ye) egemen olmak, trilyonlarca dolarlık yararlar sağladığından her türlü dalavereye değer. Bush önceden hesaplanmış türlü aldatmacalardan sonra, 2000'de ancak 537 oyla öne çıkabilmişti. Ufak bir hile bile dengeyi değiştirebilir. Ancak bugünkü hazırlıkların çok daha kapsamlı olduğu söylenebilir.

John Kerry , 2000'deki hilelere karşın düzendeki aldatmacaların üstüne gitmekten kaçınıyor. Yalnız siyah Jesse Jackson 'ın oğlu sayesinde Demokratların seçim bildirgesine birkaç sert eleştiri konabildi. Ama o bildiride de ele alınmayan temel sorunlar var. Kimi yerlerde (üçte biri siyah) 3 milyon oy kullanılmadı. Bush'un kardeşi Jeb 'in vali olduğu Florida'da on binlerce eski tutuklunun oyu engellendi. Bu oyunlar iki ay sonra tekrarlayacak. Ayrıca, yeni kimlik belgesi koşulu Demokrat oyları etkileyecek. Ancak bugün daha ciddi bir sorun var: Oy verenlerin bile oylarının bilgisayar oyunlarıyla bir çırpıda büyük oranda Cumhuriyetçi kefeye aktarılması. 2000'de de 6 milyon oy, kullanılan makineler nedeniyle hedeflerine ulaşmamıştı. Kadın Oyları Derneği Başkanı K. Maxwell diyor ki: ''2004 seçimi tehlikede!''

Seçim bilgisayarlarını satmış olan Cumhuriyetçi şirketler, onlara diledikleri gibi el atacak durumdalar. Hile ağının temelinde bu var. Makineleri dört özel şirket dağıttı. Onların uzmanlarıyla görevliler, sonucu bir parmak hareketiyle değiştirebilir. Oyların yarısını ES-S şirketi sayacak. İkincisi, Bush'u milyoner yapan T. Hicks 'in büyük pay sahibi olduğu Diebold adlı bir Teksas kuruluşu. Üçüncüsü, Kaliforniya'daki sayımda makineleri yanlış çalışmış olan, Bush dostu başka bir Teksas şirketi. Dördüncüsü, bilgisayarları ''güvenilmez'' diye New York'ta 1990'larda reddedilmiş olan özel bir İngiliz grubu.

ES-S'nin sahibi, Omaha'daki tek tutucu gazeteyi çıkarıyor. Bu bilgisayar düzeniyle yakından bağlantılı C. Hegel 'in gönlünde 2008 Cumhuriyetçi başkan adaylığı olduğu yazıldı. 1995'te Nebraska senatörlüğüne soyunmuş, aldığı oylar itiraza uğrayınca sayım kendi makinelerinde yapılmıştı. ''Kişi kendi davasında yargıç olur mu'' diye soran çıktıysa da sonuç değişmedi. Diebold şirketi de 1991'den bu yana, Cumhuriyetçilere 343 bin 366, Demokratlara ise 2 bin 700 dolar vermişti; 127'ye 1'lik bir oran. Diebold'dan 54 milyon dolarlık makine almış olan Georgia federe devletinin bazı bilgisayarları çalındı. Gizli sayım anahtarlarını da içeren bu makinelerin önce oy çalmaya programlanıp sonra özellikle kritik bölgelerde seçime sokularak sonuçları değiştirmede kullanılacakları yaygın bir kuşkudur.

Bu sistem Kaliforniya'da vali seçiminde iki kez yanlış çalışmış ve binlerce oy yitirilmişti. Toplam 17 ilçede kullanılanlar yasaların gerektirdiği denetimden geçmedi. Gene Kaliforniya'da Devlet Sekreteri K. Shelley 23 düzeltme önerisinde bulundu, ama konu öylece kaldı. Demokrat Senatör M. Cleland 'ın seçim öncesi destek ölçümleri 5 puan lehindeyken oyunda 12 puan gerileme oldu. Demokrat Vali R. Barnes de bir haftada 14 puan gerilemiş gibi göründü. Bugünkü yorum, bu değişiklikleri hileli makinelere bağlıyor.

Bu nedenle, kimi sivil toplum örgütleri oyların pusulaya da yazılı biçimde geçirilmesinde ayak diriyor. Yeniden sayılabilir, yani denetlenebilir oy pusulası kullanımına karşı çıkanların başında Bush'un kardeşi Florida Valisi geliyor. Orada oyların yarısı bilgisayarlara dokunmakla kayda geçecek. Elektronik oy yönteminde adayın adı görüntüye yazılıyor; itiraz olursa, elle tutulur pusula yok. Oyların tümü bilgisayarda toplandıktan sonra bir uzman görevlinin düğmeye basmasıyla topu öteki adayın hanesine geçer mi? Eski makineleri kullanan da, tercihini pusulaya yazan da olacak. Ama oyların çok yüksek yüzdesi asla denetlenemeyecek. Bilgisayardan ikinci basım da alınabilir. Ne var ki hile yapıldıktan ve oylar değiştikten sonra, ikinci basım bir ''yeniden sayma'' işlemi değil, önceki hileyi yüzde 100 ''doğrulayan'' bir aldatmacadır.

Jeb, Demokrat eğilimli (çoğu siyah) eski yargılıları bu kez de oy dışında tutmak istiyor. 2000 için şimdi verilen sayı 97 bin. Leon'da seçim görevlisi I. Sancho, yalnız orada 50 bin oyun sayılmadığını söyledi. Oysa, aynı durumdaki Hispaniklere oy hakkı verildi. Onlar Cumhuriyetçi oy grubu. Öyleyse, görevlilerin yan tuttukları belli değil mi? Milletvekili A. Hastings diyor ki: ''Bu adamlar bu seçimi çalmayı tasarlıyorlar!'' Demokrat Senatör B. Nelson , Adalet Bakanı J. Ashcroft 'a federal yönetimin bu makineleri denetlemesi gerektiğine ilişkin resmi başvuru yaptı; ses yok.

Ayrıca oy kullananların kimileri yeni kimlik göstermek zorunda. Bu yüzden birileri geri çevrilecek. Güney Dakota'da Kızılderililer haziranda geri dönmüşlerdi. Ohio'dan şikâyetler oldu. Mississippi'de aynı engel çıktı. Anlaşılıyor ki birkaç biçimde hile hazırlıkları var. Kullanılan yöntemler güvensizlik yaratıyor. Egemen güç, halkın sonuçları gözü kapalı benimsemesini bekliyor.